Kayaçlar ve yer şekilleri hakkında bilgi verir misiniz?

28 gösterim
17 Eylül 2012 misafir sordu
3 Ekim 2012 düzenledi
kayaçların yapısı yer şekillerni nasıl etkiler?

2 Cevap

0 oy
16 Kasım 2012 My sassy girl cevapladı
Yeri oluşturan, toprakların ve canlıların ya da bunların fosilleşmemiş kalıntılarının dışında kalan, pekişmiş ya da pekişmemiş her tür gereç.
      
Yerkabuğunun oluşturucu gereçleri olan ve bileşim, yapı, köken bakımından aynı nitelikleri taşıyan mineral kütleleri, Kayaçların özellikleri, kendilerini oluşturan minerallerin sayısız bir araya geliş biçimine bağlıdır. Kayaçlar, mekanik niteliklerine göre sıkı (granitler, kireçtaşlan, killer) ya da gevşek (kumlar), geçirimli (kireçtaşları ve kumlar) ya da geçirimsiz (killer), eriyebilen (karbonatlı ve tuzlu kayaçlar) ya da erimeyen kayaçlar olarak sınıflandırılabilir; kayaçların, engebe biçimleri, hidrolojik yapı ve bitkisel oluşumlar üstünde çok büyük etkileri vardır. Sözgelimi, geçirimli kireçtaşı Causses'daki (Güney Fransa) yaylaların, kurak, verimsiz ve çok kısa çimenli. dolin adı verilen çanaklardan oluşan bir görünüm kazanmasına yol açmıştır.
    
 Dolinlerin dibi, kireç taşının kireçsizlenmesinden doğan küle örtülüdür: geçirimsiz olan bu kil daha çok su tuttuğundan, çok suya gereksinim duyan bitkiler için elverişli bir ortam hazırlar. Bununla birlikte, sınıflamada alınan ölçüt, kayaçların bileşim kökeni ve yerleşmesidir.
Buna göre kayaçlar, iki büyük öbeğe ayrılırlar: Derinlerde oluşmuş iç kayaçlar; yüzeyde oluşmuş dış kayaçlar.

İÇ KAYAÇLAR
İç kayaçlar, derinlerde gaz, sıvı ve billur magmasından oluşurlar; Yer'in yüzeyinde, sonradan oluşan ve biyosferi taşıyan büyük birimlere (denizler ve okyanuslar; tortul havzalar ve sıradağlar) destek görevi yapan kayaçlı kabuğun bütününü meydana getirirler. Gerçekte, günümüzde Yer yüzeyinde görülmeseler bile iç kayaçlar, dış kaynaklı bütün jeolojik oluşumların tabanı olarak belirirler. İç kayaçlar, bir dizi yavaş soğuyan kütlesel püskürme olayı sonucu yüzeye çıkarlarsa, çoğunlukla granit yapılı kayaçlar içeren sıradağlar ya da kalkanlar oluştururlar. İç kayaçların yerleşmelerinin başlıca nedeni yanardağ etkinlikleridir; hızla yüzeye çıkma ve hızla soğumaya bağlı özgün biçimlerin (yanardağ konileri, akıntıları) kaynağı olan yanardağ etkinlikleri, aynı zamanda özel tipteki kayaçların (bazaltlar) da kaynağını oluşturur.
        
DIŞ KAYAÇLAR
Genellikle tortul olan dış kayaçlar, atmosfer etkenlerinin (soğuk ülkelerde birbirini izleyen donma ve çözülme olayları; tropikal ülkelerdeki sürekli yüksek sıcaklıklar; rüzgârlar ve yağmurlar; suların akması; vb.) iç kayaçlara yaptığı etkiler sonucunda oluşurlar. Aşınma olayı, iç kayaç kütlelerinin yıpranması ve akarsular tarafından taşman gevşek gereçlerin oluşması biçiminde ortaya çıkar; gevşek gereçler çökelerek ilk dış kayaçları oluştururlar.
Öte yandan, minerallerin ve canlı varlıkların kimyasal süreçlerle bozulmaları, eriyebilir hale gelmiş parçacıkların çökelmesiyle kireçli ve marnlı tortul kayaçların oluşmasına yol açar. Aşınma etkisinde kalan dış kayaçlar, püskürük kökenli tabanların çökelmelerden sonra gerçeklesen hareketlerine bağlı olarak, birçok değişiklik geçirirler. Bu durumda, magmanın değdiği yerde (basınçlar ve sıcaklıklar yüksektir) başlangıçtaki tortul yapılarından ileri gelen özellikleri çeşitli oranlarda koruyan başkalaşmış kayaçlar oluşur. Sözgelimi, dış kayaçlar şistlere ya da gnayslara dönüşürler.

PÜSKÜRÜK KAYAÇLAR
Yerkabuğunda en bol bulunan kayaçlar olan püskürük kayaçlar, akışkan bir magmanın Yer'in yüzeyine ulaşması ve burada lav biçiminde akmasıyla oluşur. Yüksek sıcaklıktaki (1 000°C' ınüstünde) birsu,gaz ve silikatlar karışımı olan magmaların, yer kabuğunun temelinde, sıvılar içeren ceplerin bulunduğu yerlerde oluştukları sanılır. Bu magma ocaklarının yerleşmeleri, yerel bir sıcaklık yükselmesine yol açan radyoaktif kaynakların aşırı derecede yoğunlaşmasından kaynaklanır. Bu sıvı magmalar, yer kabuğundaki kırıkların içine girerek yüzeye çıkma eğilimi gösterirler; bu durum, yanardağ etkinlikleriyle yer sarsıntılarınm sık sık bir arada ortaya çıkmalarını açıklar.
0 oy
16 Kasım 2012 My sassy girl cevapladı
Ülkemizin yer şekilleri de dünyadaki diğer yerler gibi İç ve Dış Kuvvetlerle oluşmuştur .

İç Kuvvetler: Volkanizma Depremler ve Tektonik Hareketlerdir Bunlar yeryüzünü çok hızlı şekillendirirler ve büyük yer şekilleri oluştururlar Bu kuvvetlerin sonucunda yer şekilleri yükselir kıvrılır yada kırılır yeni dağlar yada çukur alanlar oluşur.

Dış Kuvvetler: Akarsular Buzullar Rüzgarlar Dalgalar gibi aşındırıcı güçlerdir Bu güçler yavaş şekillendirme yaparlar İç kuvvetler yeryüzüne engebe kazandırırken dış kuvvetler onları törpüleyip aşındırarak aşınan malzemeyi çukur alanlara doldururlar Böylece yeryüzünü düzleştirmeye çalışmaktadırlar Bu aşındırma ve biriktirmenin son safhası ise dümdüz yeryüzü yani Peneplenler ’dir.
İç ve Dış kuvvetlerin faaliyetleri günümüzde hala devam etmektedir Oluşumu milyonlarca yıl öncesine dayanan ülkemizin oluşumunu jeolojik zaman çizelgesi içerisinde inceleyelim.

1ZAMAN: (4 milyar yıl öncesi) Türkiye ’nin arazisinde Tethys Denizi vardı Daha sonra bu denizin tabanı yükselerek ülkemizin çekirdeğini oluşturmuştur 1 Zamanda oluşmuş araziler sertleşmiş (Masif) haldedir Bu yüzden esnemezler kırılmazlar Trakya ’da Yıldız Dağl Ege’de Menteşe İç Anadolu’da Kırşehir ve Doğuda Bitlis masif alanlardır Bu zamanda gür olan bitki örtüsü kalıntıları bu günkü Taşkömürü yataklarını oluşturmuştur
2ZAMAN: (360 Milyon yıl önce) Bu zamanda yerkabuğu hareketleri (Tektonizma) fazla olmamışÜlkemizin su yüzüne çıkan masif alanları dış kuvvetlerce aşındırmalara maruz kalmıştır.

3ZAMAN: (160 Milyon yıl önce) Bu zaman da Alp- Himalaya kıvrım kuşağı ile ülkemizin arazisi de yükselmeye uğramış ve Anadolu Yarımadası genel görünümünü almıştır Bunun sonucunda Toroslar ve KAnadolu Dağ Kuşakları oluşmuştur Volkanizma ve faylanma etkili olmuş Volkan dağları oluşmuşturBu zamandan kalan bitki kalıntıları ise bu günkü Linyit Yataklarının oluşmasını sağlamıştır Ayrıca Petrol Tuz ve Bor Mineralleri de bu zamanda meydana gelmişlerdir.

4ZAMAN: (2 Milyon yıl öncesinden günümüze) Buzul Dönemi ve Buzul sonrası diye iki dönem yaşanmıştır Ülkemiz son şeklini almıştır (Delta ovaları ve Akarsu sistemi oluşmuş) Ege denizi ’nin olduğu Egeit karası çökerek Ege Denizi bunu takiben İst ve ÇKale Boğazları oluşmuştur Bugün bu çökme Marmara Karadeniz ve Akdeniz Havzalarında hala devam etmektedir.

İlgili sorular

1 cevap 27 gösterim
1 cevap 824 gösterim
30 Eylül 2012 misafir sordu
Okula Destek'e hoş geldiniz!

Sorun, cevaplayın ve okul eğitiminize destek olan soru-cevap platformumuzu geliştirin.

Teşekkürler!
...