Yan anlam için örnek verir misiniz?

38 gösterim
4 Ekim 2012 misafir sordu
4 Ekim 2012 düzenledi
yan anlam için 10 adet örnek veriniz

3 Cevap

0 oy
3 Kasım 2012 misafir cevapladı
Yan Anlam

Dildeki en küçük anlamlı birimler olan sözcüklerin, anlam yükünü, birbirleriyle olan bağlantılarının yanı sıra, cümle içindeki kullanımları da belirler.
Sözcükler temel anlamlarının yanı sıra, temel anlam­larıyla ilgili olan, temel anlamları dışında başka bir anlam kazanmışsa, buna yan anlam denir.
Temel anlamla yan anlam arasında mutlaka anlam­sal bir ilgi, yakınlık vardır. Bir başka söyleyişle: Yan anlamlar, temel anlamların varyasyonlarıdır.Dilin ilk dönemlerinde sözcükler, tek bir varlık ya da kavramı karşılarken, zaman içinde birden çok varlık ya da kavramı anlatır duruma gelmiştir. Sözcüğün işte bu, zaman içinde diğer varlık ve kavramları karşı­ladığı anlamlarına yan anlam denir.

ÖRNEKLER
"Kesmek" eyleminin temel anlamı "bıçak, makas gibi kesici araçlarla bir şeyi ikiye ayırmak"tır.
"Nişan töreninde kurdeleyi damadın amcası kesti." cümlesinde "kesmek" eylemi, temel anlamda kulla­nılmıştır.sözcüğü,
"Patates soyarken elini kesti" kesici bir araçla yaralanmak" anlamında, yan anlam olarak kullanılmıştır.
"Oyun kağıdını ortadan kesti." cümlesinde "kesmek" sözcüğü, "destenin üzerinden bir bölümü kaldırıp öte yana koymak" anlamında, yan anlam olarak kullanıl­mıştır.
"Zil çalınca, öğretmen dersi kesti." cümlesinde "kes­mek" sözcüğü, "son vermek" anlamında, yan anlam olarak kullanılmıştır.
"Konut fonu için, maaşından elli bin lira kesmişler." cümlesinde "kesmek" sözcüğü, "alıkoymak, verme­mek" anlamında yan anlam olarak kullanılmıştır.

Kaynak: http://www.msxlabs.org/forum/soru-cevap/274484-yan-anlam-icin-ornekler-verir-misiniz.html#ixzz2B4hj2afM
0 oy
3 Kasım 2012 misafir cevapladı
Temel anlamıyla bağlantılı olarak zamanla ortaya çıkan değişik anlamlara yan anlam denir. Sözcüğün gerçek anlamının dışında, ancak gerçek anlamıyla az çok yakınlık taşıyan yeni anlamlar kazanması yan anlamı oluşturur. Bir sözcüğün yan anlam kazanmasında genellikle yakıştırma ve benzerlik ilgisi etkili olmaktadır.

Meselâ “göz” dendiğinde akla ilk gelen, kelimenin temel anlamı olan organ adıdır. Ama “iğnenin gözü”, “çantanın gözü”, masanın gözü” tamlamalarındaki anlamlar benzetme yoluyla kazandırılmış yeni anlamlardır. Bunlara da yan anlam denir.

Meselâ, “düşmek” kelimesi “Meyveler tek tek yere düştü” cümlesinde temel anlamda; “Çocuğun pantolonu düşüyordu”, “Bu yılın ilk karı düştü” ve “Kavakların gölgesi yola düştü” cümlelerinde yan anlamdadır.

Beşiktaş sırtlarına ağaç dikiyorlar. (arka taraf)
Gülün tomurcukları sabahleyin patlamış.
Uçağın kanadı havada parçalanmış.
Başı kırık bir çiviyi sökmeye uğraşıyor.
Bu dalda başarılı olabileceğimi sanıyorum.
Köprünün ayağına bomba koymuşlar.
Şişeyi boğazına kadar doldurdu.
Kapının kolunu kırınca babamdan azar işittim.
Benim yetiştirdiğim öğrenciler daha başarılı.
Yokuşun başına kadar koştuk.
0 oy
3 Kasım 2012 misafir cevapladı
mesela masanın ayağı,kapının kolu gibi ,insansal özelliklerin cansız varlıklarda kullanılmasıdır yan anlam.

İlgili sorular

1 cevap 46 gösterim
1 cevap 23 gösterim
1 cevap 25 gösterim
8 Ekim 2012 misafir sordu
10 cevap 454 gösterim
2 Şubat 2013 misafir sordu
Okula Destek'e hoş geldiniz!

Sorun, cevaplayın ve okul eğitiminize destek olan soru-cevap platformumuzu geliştirin.

Teşekkürler!
...