Yüklem ile ilgili cümleler yazabilir misiniz?

257 gösterim
15 Kasım 2012 misafir sordu
15 Kasım 2012 My sassy girl düzenledi
10 tane yüklem içeren cümle lazım :)

1 cevap

0 oy
15 Kasım 2012 byz_qny cevapladı
Yüklem
Çoğunlukla yükleme sorduğumuz bir takım sorularla bulmaya çalışırız cümlenin öğelerini. Diğer cümlenin öğelerini bulmamıza yardımcı olmasına rağmen yüklemi bulmak için ise soru soramıyoruz.
Bir ifadeyle; Cümlede yapılan işi, oluşu ya da eylemi bildiren kelimeye yüklem denir. Diğer bir ifadeyle ise; Cümlede kip ve zaman bildirerek yargıyı ortaya koyan temel unsurdur. Tek başına cümle özelliği gösterir. Genellikle cümlenin sonunda bulunur.Diğer öğeler yüklemin tamamlayıcı öğeleridir.
Cümlede yüklemi bulmak için herhangi bir öğeye soru soramayız. Onu çekimli durumda bulunan sözcüklerden anlarız.

Örneğin;
“Biliyorum” sözü “bilmek” eyleminin şimdiki zamanla çekimlendiğini gösteriyor. Öyleyse yargı bildiriyor demektir. Dolayısıyla bir cümledir.
“Biraz önce gelen çocuk, kapıcının kızıydı.”
cümlesindeki altı çizili söz isim tamlaması olduğundan;
“O, eskiden, yaramaz bir çocuktu.”
cümlesindeki altı çizili söz sıfat tamlaması olduğundan birbirinden ayrılmaz ve birlikte yüklem olur.

Annen sofrayı kurmaya hazırlandı. (hazırlandı yüklem)

 Örn:Bir şekerli bir ıspanaklı (yargı bildirmediği için cümle değildir.)
                            Önce anneanneme gittim.
                            Gizemli ama sıcak biri.(sonunda noktalama işareti bulunduğu için gizli bildirme eki ‘-dır’ vardır ve bu yüzden cümledir.Çünkü kesin yargı bildirir.)
                            Size katmer versek kabul eder misiniz?(soru cümlesi olduğu için sanki yargı yokmuş gibi görünüyor ama soru da yanıt isteme olduğu için bir yargı vardır.)


Yüklem'in yeri
1- Türkçede asıl öğe en sonda bulunduğu, yardımcı öğeler daha önce geldiği için Türkçe söz dizimine göre yüklem cümlenin en sonundadır. Bütün öğeler sıralanır, sonra bunlarla hazırlanan haber veya yargı yükleme yüklenir.
Örnek:
Gökyüzünün başka rengi de varmış.
Yağız atlar kişnedi, meşin kırbaç şakladı.
2- Şiirde, atasözlerinde ve günlük konuşma dilinde yüklem cümlenin sonunda değil de herhangi bir yerinde olabilir.
Örnek:
Uzar gider bir sessizlik içinde
Bir uçtan bir uza Türkistan toprakları.
Birden kapandı birbiri ardınca perdeler.
Sakla samanı, gelir zamanı.
Yüklem'in türü
1- Fiil cümlesinin, yani iş, oluş, kılış, hareket, durum bildiren cümlelerin yüklemi çekimli bir fiildir. Bu fiil, basit, türemiş ya da birleşik olabilir.
2- Fiile ait zaman ve şahıs kavramları yüklemde ek halinde bulunur. Ayrıca öğe olarak da bulunabilir.
Örnek:
Bir ipte iki cambaz oynamaz.
Yarın buraya gelecekler.
3- İsim cümlesinin, yani iş, oluş, kılış, hareket, durum bildirmeyen cümlelerin yüklemi de ek-fiille çekimlenmiş bir isimdir. Bu, isim soylu herhangi bir kelime (sıfat, zamir, zarf, edat) olabilir.
Örnek:
Ben bir Türküm; dinim cinsim uludur.
Yeniden doğmuş gibiyim.
Tabiattaki en iç açıcı renk yeşildir.
Çık hızlısın.
4- Bu ek-fiiller bazen düşebilir.
Örnek:
İçimde en güzel duygular saklı
5- Ek-fiile ait zaman ve şahıs kavramları yüklemde ek halinde bulunur. Ayrıca öğe olarak da bulunabilir.
Örnek:
Gökyüzünün başka rengi de varmış.
Yüklem'in sayısı
Bir cümlede birden fazla özne, zarf tümleci, dolaylı tümleç, nesne bulunabilir, ama yüklem tektir. Bir söz dizisi içindeki yüklem sayısı cümle sayısını gösterir.
Örnek:
"Yağız atlar kişnedi, meşin kırbaç şakladı,
Bir dakika araba yerinde durakladı."
"Yol onun, varlık onun,
Gerisi hep angarya."
Yüklemdeki kelime sayısı
Yüklem tek kelimeden oluşabileceği gibi bir kelime grubu da olabilir.
Örnek:
Bin yıldan uzun bir gecenin bestesidir / bu.
Bin yıl sürecek zannedilen kar sesidir / bu.
Dönülmez akşamın ufkundayız.
Güzel yüzü, geniş bir gülümseyişle / ışıl ışıldı.

İlgili sorular

3 cevap 156 gösterim
1 cevap 17 gösterim
29 Kasım 2012 misafir sordu
1 cevap 340 gösterim
21 Aralık 2012 misafir sordu
1 cevap 249 gösterim
1 cevap 540 gösterim
Okula Destek'e hoş geldiniz!

Sorun, cevaplayın ve okul eğitiminize destek olan soru-cevap platformumuzu geliştirin.

Teşekkürler!
...