Bağımlı, bağımsız ve kontrollü değişken nedir?

2,087 gösterim
16 Şubat 2012 misafir sordu
16 Şubat 2012 düzenledi

2 Cevap

0 oy
17 Şubat 2012 misafir cevapladı
 
En İyi Cevap
Bağımsız Değişken (Etkisi araştırılan, değiştirilen değişken): Araştırmada bilinçli olarak değiştirilen değişken ya da koşuldur.

Bağımlı Değişken (Etkilenen, cevap veren değişken): Bir koşuldaki değişiklikten etkilenen değişkendir mesela bağımsız değişkenin değiştirilmesinden etkilenen değişken de denebilir.

Sabit tutulan değişken (Kontrol grubu): Araştırma boyunca değiştirilmeyen sabit tutulan değişkendir. Bir araştırmada birden fazla sabit değişken bulunabilir.

Ayrıntılı bilgi için inceleyiniz: http://www.msxlabs.org/forum/soru-cevap/300112-bagimli-bagimsiz-ve-sabit-tutulan-degiskenler-nedir-ornek-verir-misiniz.html#ixzz1mcYEGLxg
0 oy
17 Şubat 2012 misafir cevapladı
Bağımlı değişken ve bağımsız değişken terimleri bilimin standart terminolojisi içinde matematik ve istatistik bilim alanlarında birbirine benzer fakat farkedilir gibi değişik anlamlarda kullanılır. Genel olarak incelenen bir sürecin niceliklerini ikiye ayırmaya ve bir sürecin başlangıcında olan nicelikler ile bu sürecin ortaya çıkardığı nicelikleri birbirlerinden ayırmakla ortaya çıkarlar. Bir sürecin ortaya çıkardığı (bağımlı değişkenler) niceliklerin bu sürecin başında bulunan (bağımsız değişkenler) nicelikler dolayısıyla ortaya çıktıklari kabul edilir. Bağımlı değişken ve bağımsız değişken birbirine bağlı olarak değişen değerler olarak atfedilir. Bağımlı değişkenler, bağımsız değişkenlere tepki olarak değiştiği gözlenen değişkenlerdir. Bağımsız değişkenler ise bağımlı değişkenlerde bir değişime neden olmak için bilinçli veya kasti bir şekilde manipüle edilen değişkenlerdir.
Konu başlıkları  [gizle]
1 Basitleştirilmiş bir örnek
2 Matematikte kullanılma
3 İstatistikte kullanışı
3.1 Kontrollü deneyler
3.2 İstatistikte kullanılan alternatif terminoloji
3.3 Örnekler
Basitleştirilmiş bir örnek [değiştir]

Tipik olarak bir bağımsız değişken değiştirilen veya yönlendirilen değişkendir ve bir veya birkaç bağımsız değişkenin ayarlanıp değistirilmesinin gözümlenir bir sonucu olarak bir bağımlı değişken ortaya çıkar. Örnek olarak beslenme bilimi içinde, alınan günlük C-vitamini miktarı bağımsız değişken olarak bir kişinin hayat uzunluğu bağımlı değişkenine etkisi incelenebilir. Beslenme uzmanları (diyelim 65 yaşını aşmış kişiler arasından rasgele seçilmiş olan 100 kişilik) bir gözlem grubunun aldığı günlük C-vitamini uzunlukları arasında pozitif anlamlı istatistiksel fark olup olmadığı incelenebilir. Bu araştırmanın hedefi bağımsız değişken olan günlük C-vitamini dozunun bağımlı değişken olan kişilerin hayat uzunluklarına olan etkisini incelemektir.ömer orhangül
,
Matematikte kullanılma [değiştir]

Değişkenler hesabında niceliksel değerleri değişebildigi için değişken adı verilen iki terimin arasındaki bir bağlantıya fonksiyon adı verilir. Örneğin, bu terimlere x ve y adları verilsin. Eğer x icin her değer y için sadece tek bir değer ile bağlantılıysa, y değişkeni ''x değişkeninin fonksiyonudur denilir. Alışılagelen notasyona göre x "bağımsız değişken" ve y "bağımlı değişken" adı verilir çünkü ynin değeri xin değerine bağlantılıdır. Bir bağımsız değişken fonksiyonun "girdi"lerinden herhangi birisidir. Bunlar da bağımlı değişken ile yani fonksiyonun "çıktı"ları olan değerler ile tezat halindedir. Kısacası, "eğer x verilmişse, o zaman y olur" ifadesinde x bağımsız değişkeni, y ise bağımlı değişkeni simgelemektedir.
Alışılagelen notasyon kullanışına göre y bağımlı değişkeni x bağımsız değişkenin bir fonksiyonu oluşu y = f(x) şeklinde ifade edilir ve burada f fonksiyon sözcüğünün ilk harfidir. Örneğin y = f(x) = x2 ifadesi bir bağımlı değişken olan y nin x bağımsız değişkeninin bir fonksiyonu olmasını ve bu özel fonksiyon da x'in karesi olmasını gösterir. Bu ifade bir fonksiyonun "belirgin" ifadesidir; buna karşılık, örneğin, aynı fonksiyonun x2 − y = 0 olarak gösterilişi, fonksiyonun "dolaylı" ifadesi olur.
Sadece bir tek bağımsız değişken olduğu ve değerleri ve bağımlı değişkenlerin değerleri gerçel sayılar olduğu zaman, o zaman genelde fonksiyonun grafiği çizilir. Bu grafikte, bağımsız değişkenler yatay eksende yani x-ekseninde, bağımlı değişkenlerin değerleri de dikey eksende yani y-ekseninde gösterilir (Kartezyen koordinatlara bakınız).
Türev ve integral hesabında, bağımlı değişkenin değişim oranı veya türevi bağımsız değişkene göre hesaplandığı için bağımsız ve bağımlı değişkenlerin tanımlanması çok önemlidir.
İstatistikte kullanışı [değiştir]

Kontrollü deneyler [değiştir]
Bir istatistiksel deneyde, bağımlı değişken etud edilen olaydır ve bir bağımsız değişken değeri değişirse değişmesi beklenmektedir.
Deneylem tasarısı konusunda, bir gözümlenen olgu ile (yani bağımlı değişkenle) ilişkisini tayin etmek için, deneyimci bağımsız değişken değerleri kontrol eder veya değerleri özel olarak deneyimci tarafından seçilir. Böyle bir deneyde hedef bağımsız değişkenin belirli değerlerinin bağımlı değişken nicelik şeklindeki değerlerine olan etkilerini ortaya çıkartmaktır. Bağımsız değişkenin değerleri istenildiği gibi değiştirilebilir ve bu değerler analizde açıklanması istenen süreçle teorik olarak hiçbir sorun bulunmadan değiştirilebilir ama önceden sabit olarak tesbit edilmişlerdir. Diğer taraftan bağımlı değişken değerleri doğrudan doğruya tesbit edilip ayarlanamaz.
Deney yapılması için kontrol edilen değişkenlerin de tesbit edilmesi gereklidir. Bu tip değişkenler, bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkene olan etkilerine yapabilecekleri tesirleri önlemek için bilinçli olarak sabit tutulan değişkenlerdir. Deneyin sonuçlarının geçerliği için her deney için kontrol edilen değişkenlerin saptanması gerekir ve deneyde bu kontrol değişkenlerin değerlerinin bilinçli olarak kontrol altında sabit tutulması gerekir.
"İlgisiz değişkenler" bağımsız ve bağımlı değişkenlerin arasında bulunup bunlar arasındaki ilişkiye etkileri olabilecek ama teorik bakımdan önemi olmadığı kabul edilen değişkenlerdir. Örneğin, bir deneyci (bağımsız değişken olan) kafein kullanmanın bir bir sözcükler listesini hatırlamaya (bağımlı değişken) etkisini incelerken gözlemi yapılanların yaşını da bir ilgisiz değişken olarak ele alabilir. Böylece kafein kullanımı ve bellek arasındaki ilişki incelenmesi gözlemi yapılan kişilerin yaşı hakkında veriler teori için önemi olmayan yaş etkisini ortadan kaldırıp sadece kafein ve bellek ilgisini incelemek için kullanılır.
Özet olarak:
Bağımsız değişken şu soruyu yanıtlar: "Neleri değiştirebilirim?"
Bağımlı değişkenler şu soruyu yanıtlarlar: "Neyi gözlemleyebilirim?"
Kontrollu değişkenler şu soruyu yanıtlarlar : "Neleri aynı tutabilirim?"
İlgisiz değişkenler için yanıtlanacak soru sudur:"Bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkenlere olan etkisinin arasına girebilecek ilgi cekmeyen değişkenler nelerdir?"
İstatistikte kullanılan alternatif terminoloji [değiştir]
İstatistik daha geniş olarak kontrollu deneyler dışında bulunan süreç ve olaylarla da ilgilenmekte ve kontrollu deneyler için tam tanımlanan bağımsız ve bağımlı değişkenler terimleri bu alanlarda da kullanılmaktadır.

İlgili sorular

1 cevap 158 gösterim
1 cevap 426 gösterim
24 Nisan 2013 misafir sordu
1 cevap 205 gösterim
1 cevap 3,641 gösterim
Okula Destek'e hoş geldiniz!

Sorun, cevaplayın ve okul eğitiminize destek olan soru-cevap platformumuzu geliştirin.

Teşekkürler!
...