Metinde kazandıkları anlamlara göre yakınma, varsayım ve sezgi nedir, örneklerle açıklar mısınız?

3,105 gösterim
2 Ocak 2015 misafir sordu

1 cevap

0 oy
19 Şubat 2015 _EKSELANS_ cevapladı
19 Şubat 2015 _EKSELANS_ seçti
 
En İyi Cevap
Aralarındaki Anlam ilişkilerine Göre Cümleler

Aralarındaki Anlam ilişkilerine Göre Cümleler kendi aralarında altı gruba ayrılır.Bunlar

Eş ya da Yakın Anlamlı Cümleler,Anlamca Birbiriyle Çelişen Cümleler,Neden(sebep) – Sonuç İlişkisi,Eylemin Yapılış Amacını Bildiren Cümleler (Amaç-sonuç),Şart Bildiren Cümleler ve Açıklama Cümlesi olarak ayrılır.
1.Eş ya da Yakın Anlamlı Cümleler

İnsanların iletmek istediği düşünceler aynı ya da olsa cümleleri farklı olabilir. Bu kişilerin bilgi birikimi, söz dağarcıkları ve üsluplarındaki farklılıktan kaynaklanabilir.

Örnek;

Hiçbir suçlu kendi yargıçlığından kurtulamaz.

Suçlular yaşamları boyunca kendilerini yargılarlar.
2.Anlamca Birbiriyle Çelişen Cümleler

Düşünce ve davranışların birbirini tutmaması, birbirlerine ters düşmesi, tutarsız olmak, çelişmek demektir.

Örnek;

Çocuklar ve yetişkinler aynı kitaplardan hoşlanmazlar.

İyi bir çocuk kitabı, mutlaka yetişkinlere de seslenir.
3.Neden(sebep) – Sonuç İlişkisi

Neden, bir olayı ve durumu gerektiren, doğrudan başka olay veya durum; sonuç ise olayın doğurduğu başka bir durum demektir. Neden – sonuç cümleleri genellikle “için, -den, -den dolayı, den ötürü, -diye, ile” unsurları ile birbirlerine bağlanır. Yükleme sorulan “niçin” sorusu nedeni verir.
Yağmur çok yağdı, barajlardaki su seviyesi yükseldi.
Neden(yağdığı için) Sonuç
4.Eylemin Yapılış Amacını Bildiren Cümleler (Amaç-sonuç)

Amaç ulaşılmak istenen sonuç demektir. Amaç cümleleri “-mak için, -mak üzere, diye, amacıyla, maksadıyla” unsurları ile belirtilebilir. “Ne amaçla” sorusu yükleme sorularak amaç bulunur.
İki haftalık harçlığını bu kitaplığını almak için biriktirmiş. (amaç)
5.Şart Bildiren Cümleler

Bir eylemin gerçekleşmesini başka bir durumun gerçekleşmesini bağlayan cümlelerdir. Koşul anlamı veren “-sa, ınca, -dıkça, üzere, ancak, yalnız, şartıyla” unsurları kullanılabilir.
Klasikleri okursan düş dünyan zenginleşir.
6.Açıklama Cümlesi

Bir metinde bütün cümleler aynı derecede açık olmayabilir. Yazar neyi anlatmak istediğini belirtmek için açıklama yapar.
Günü gününe pek uymaz bu kentin. Bir bakarsınız, yaz ortasında buz kesmişsiniz; bir bakarsınız, kasım ortasında ceket fazla gelmiş.
2. İlettikleri Anlam Özelliklerine Göre Cümleler

İlettikleri Anlam Özelliklerine Göre Cümleler kendi aralarında 9a ayrılır.Bunlar;Öneri Cümlesi, Öğüt Cümlesi,Ön yargı Cümlesi,Tasarı Cümlesi,Varsayım Cümlesi,Olasılık(ihtimal) Cümlesi,Yakınma Cümlesi,Eleştiri Cümlesi ve Sezgi Cümlesi olmak üzere  ayrılır.
a) Öneri Cümlesi

Bir sorunu çözmek için öne sürülen görüşe öneri (teklif) denir.

Örnek;

Bu kitabı okumanızın doğru olacağını düşünüyorum.
b) Öğüt Cümlesi

Bir kimseye, onun kötü bir durumla karşılaşmaması için yapması veya yapmaması gereken şeyleri söylemeye öğüt(nasihat) denir. Genellikle emir kipi kullanılır.

Örnek;

Ayağını yorganına göre uzat.
c) Ön yargı Cümlesi

Önceden edinilmiş olumlu ya da olumsuz yargılardır.

Örnek;

Bu kitabı kimse beğenmeyecek.
d) Tasarı Cümlesi

Olması veya yapılması istenen bir şeyin zihinde aldığı biçime denir.

Örnek;

Bu tür programları ileride de düzenlemek istiyorum.
e) Varsayım Cümlesi

Varsayım anlamı “varsayalım ki, tut ki, ola ki, diyelim ki” sözcükleri ile yapılır.

Örnek;

Diyelim ki bu olay gerçek değildir.
f) Olasılık(ihtimal) Cümlesi

Bir şeyin olabilme durumunu, olabilirliğini anlatan cümlelerdir. Olasılık anlamı yeterlik birleşik fiili(e bilmek), öğrenilen geçmiş zaman, şimdiki zaman ya da gelecek zaman çekimlerine –dir eki getirilerek yapılır.Sağlık sorunları ile karşılaşabilir.
g) Yakınma Cümlesi

Sızlanarak anlatma, şikâyet etme demektir.

Örnek;

Söylesem de beni dinlemez ki!
h) Eleştiri Cümlesi

Bir sanatçının ya da sanat ürününün olumlu ve ya olumsuz taraflarını ortaya koyan cümlelerdir.Anlatımı sıradan, daha ilk öyküde cümleler birbiri üzerine yığılıyor.
j) Sezgi Cümlesi

Açık bir kanıt olmaksızın olmuş ya da olacak bir şeyi anlayıp kestirme yeteneğine sezgi denir. Tahminde daha çok akıl yürütme söz konusu iken, sezgide içe doğuş söz konusudur.

Örnek;

Bu çocuğun ülkesi ve milleti için faydalı işler yapacağını anlamıştım.
3. Anlatım Niteliklerine Göre Cümleler

Anlatım Niteliklerine Göre Cümleler kendi aralarında altıya ayrılır.Bunlar;Tanım Cümlesi,Karşılaştırma Cümlesi,Öznel – Nesnel Anlatımlı Cümleler,Doğrudan – Dolaylı Anlatım,Üslup ve içerik olmak altıya ayrılır.
a) Tanım Cümlesi

“Bu nedir?” sorusuna cevap verir.
b) Karşılaştırma Cümlesi

Kıyaslama, benzerlik ya da karşıtlıklarını ortaya koymak.Öykülerini de okudum; ama şiirleri ve oyunları kadar beğenmedim.
c) Öznel – Nesnel Anlatımlı Cümleler

Anlatıcının duygu, düşünce ve sezgilerine dayanan anlatım öznel; kanıtlanabilirlik değer taşıyan, kişisel duygu ve düşünce taşımayan anlatım nesneldir.

Örnek;

Ahmet Hamdi Tanpınar’ın en güzel eseri “Beş Şehir”dir.

Ahmet Hamdi Tanpınar “Beş Şehir”adlı eserinde Ankara, İstanbul, Bursa ve Konya ile ilgili izlenimlerini anlatmıştır.
d) Doğrudan – Dolaylı Anlatım

Başkasına ait bir söz hiç değiştirilmeden söylenirse Doğrudan Anlatım olur. Başkasına ait bir sözü kişinin kendi söyleyişine uydurarak ve değiştirerek anlatması da Dolaylı Anlatım‘dır.

Örnek;

O, bana: “Büyük bir edebiyatçı olacaksın.” demişti. Doğrudan anlatım

/ O, benim büyük bir edebiyatçı olacağımı söylemişti.
...