Türk Beşleri, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında, Batı müziği tekniklerini kullanarak çoksesli Türk müziğini yaratmayı ve geliştirmeyi hedefleyen beş önemli Türk besteciye verilen addır. Bu besteciler, Cumhuriyet'in kültürel devriminin önemli bir parçası olarak kabul edilir ve Batılı anlamda klasik müziğin Türkiye'de kök salmasında öncü rol oynamışlardır.
Onların temel amacı, geleneksel Türk halk müziği motiflerini ve makamlarını, Batı'nın çoksesli kompozisyon teknikleriyle birleştirerek evrensel bir müzik dili oluşturmaktı. Bu sayede hem milli kimliği yansıtan hem de uluslararası alanda değer görecek eserler yaratmayı amaçladılar. Çoğu Avrupa'da, özellikle Fransa'da eğitim görmüş, Batı müziğinin ileri tekniklerini öğrenmiş ve bu bilgiyi kendi kültürleriyle harmanlamışlardır.
Türk Beşleri olarak bilinen bu değerli besteciler şunlardır:
- Cemal Reşit Rey (1904-1985): Türk orkestra ve sahne müziğinin önde gelen isimlerindendir. "Lüküs Hayat" opereti gibi popüler eserlerinin yanı sıra senfonik şiirler ve konçertolar da bestelemiştir. Aynı zamanda başarılı bir orkestra şefiydi.
- Ulvi Cemal Erkin (1906-1972): Senfonik eserleri ve konçertolarıyla tanınır. "Köçekçe" süiti ve "Konçertino" gibi eserlerinde Türk halk müziği ritimlerini ve melodilerini modern bir dille işlemiştir.
- Hasan Ferit Alnar (1906-1978): İlk Türk opera orkestra şefi olarak bilinir. Besteciliğinin yanı sıra özellikle kanun için yaptığı düzenlemeler ve bestelerle Türk müziğine farklı bir boyut kazandırmıştır.
- Ahmed Adnan Saygun (1907-1991): Türk Beşleri'nin en tanınmış isimlerinden biridir. İlk Türk operası olan "Özsoy"u bestelemiştir. "Yunus Emre Oratoryosu", onun en bilinen ve dünya çapında ses getirmiş eseridir. Türk müziği üzerine yaptığı araştırmalarla da tanınır.
- Necil Kazım Akses (1908-1999): Senfonik eserleri, konçertoları ve oda müziği eserleriyle dikkat çeker. "Minyatürler" ve "Poème" gibi eserlerinde modern Batı tekniklerini Türk müziği unsurlarıyla başarılı bir şekilde birleştirmiştir.
Bu besteciler, sadece eserleriyle değil, aynı zamanda eğitimci kimlikleriyle de Türk müziğine büyük katkılar sağlamışlardır. Ankara Devlet Konservatuvarı gibi kurumların kurulmasında ve gelişiminde aktif rol oynamış, gelecek nesil besteci ve icracıların yetişmesine öncülük etmişlerdir. Türk Beşleri, Türkiye'nin kültürel tarihinde Batılılaşma ve modernleşme çabalarının müzik alanındaki en somut ve başarılı temsilcilerinden biri olarak kabul edilir.