Canlıların farklı türlere ait olmalarına rağmen çiftleşebilmesi ve yavru meydana getirmesi, doğada zaman zaman karşılaştığımız ilginç bir durumdur. Ancak bu çiftleşme sonucu oluşan yavrunun neden yeni bir tür olarak kabul edilmediğini anlamak için öncelikle "tür" kavramının bilimsel tanımına yakından bakmamız gerekir.
Biyolojide bir canlı grubunun "tür" olarak kabul edilebilmesi için temel şartlardan biri şudur: Bu grup üyeleri kendi aralarında doğal yollarla çiftleşebilir ve verimli (üreyebilen) yavrular meydana getirebilirler. "Verimli yavru" demek, o yavrunun da büyüdüğünde kendi yavrularını yapabilme yeteneğine sahip olması demektir. Yani, neslini devam ettirebilme potansiyeli taşıması şarttır.
Sizin de belirttiğiniz gibi, bazen farklı türler arasında çiftleşme gerçekleşir ve bir yavru doğar. Bunun en bilinen örneklerinden biri at ile eşeğin çiftleşmesidir. At (Equus caballus) ile eşek (Equus asinus) farklı türlerdir. Atın 64, eşeğin ise 62 kromozomu vardır. Bu iki canlı çiftleştiğinde katır (mule) adı verilen bir yavru dünyaya gelir. Katır, hem atın hem de eşeğin özelliklerini taşıyan, güçlü ve dayanıklı bir hayvandır. Peki, katır neden yeni bir tür değildir?
İşte cevabın anahtarı burada yatıyor: Katır genellikle kısırdır (verimsizdir). Yani, katırlar büyüdüklerinde kendi aralarında veya at ya da eşekle çiftleşerek başka yavrular meydana getiremezler. Bunun temel nedeni, kromozom farklılıklarından kaynaklanan üreme hücreleri (sperm ve yumurta) oluşumundaki aksaklıklardır. At ve eşeğin farklı sayıda kromozoma sahip olması (64 ve 62), katırın 63 kromozoma sahip olmasına neden olur. Üreme hücrelerinin oluşumu sırasında (mayoz bölünme), kromozomların düzenli bir şekilde eşleşmesi ve ayrılması gerekir. Katırda bu eşleşme düzgün bir şekilde gerçekleşemediği için, işlevsel üreme hücreleri üretilemez veya üretilse bile genetik olarak yaşayabilir yavrular oluşturamazlar.
Bu durum, katırın kendi neslini devam ettirememesi anlamına gelir. Bir canlı grubunun tür olabilmesi için popülasyonlarının kendilerini sürekli olarak yenileyebilmesi, yani verimli yavrular aracılığıyla genlerini bir sonraki nesle aktarabilmesi şarttır. Katır gibi melez yavrular, genetik "çıkmaz sokak" olarak düşünülebilir. Onlar hayatta kalabilir, yaşayabilir, hatta uzun ömürlü olabilirler; ancak kendi başlarına bir popülasyon oluşturamaz ve genetik miraslarını kalıcı kılamazlar.
Kısacası, farklı türlerin çiftleşmesi sonucu oluşan yavrunun "tür" olarak kabul edilmemesinin ana nedeni, bu yavruların genellikle kısır olması ve kendi başlarına nesillerini devam ettirebilecek verimli yavrular üretememeleridir. Tür tanımının temelinde yatan, sadece çiftleşme ve yavru meydana getirme değil, aynı zamanda bu yavruların da üreyebilme yeteneğidir.