Kızılay'ın tarihi, insanlık yararına, savaşların acımasız yüzüne karşı bir umut ışığı olarak doğan büyük bir yardımseverlik hikayesidir. Bu hikaye, savaş meydanında yaralanan veya hastalanan askerlere hiçbir ayrım gözetmeksizin yardım etme arzusundan filizlenmiştir. Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi'nin bir parçası olan Kızılay, Osmanlı İmparatorluğu'nda bu insancıl misyonu üstlenmek üzere kurulmuştur.
Kızılay'ın temelleri, 11 Haziran 1868 tarihinde "Osmanlı Yaralı ve Hasta Askerlere Yardım Cemiyeti" adıyla atılmıştır. Bu kuruluş, İsviçreli iş insanı Henry Dunant'ın Solferino Savaşı'ndaki trajik gözlemlerinden sonra ortaya çıkan uluslararası Kızılhaç Hareketi'nden ilham almıştır. Dunant, savaşta yaralanan binlerce askerin kaderine terk edildiğini görmüş ve savaş zamanında yaralılara tarafsız yardım sağlayacak gönüllü derneklerin kurulması çağrısında bulunmuştu. Osmanlı İmparatorluğu da bu çağrıya kulak veren ilk ülkelerden biri olmuştur.
Kurulduğu günden bu yana Kızılay, zamanın ve değişen koşulların gerektirdiği şekilde isim değişiklikleri yaşayarak misyonunu sürdürmüştür. Bu isim değişiklikleri, kurumun gelişimini ve ülkenin tarihsel süreçlerini de yansıtır:
- **1868:** "Osmanlı Yaralı ve Hasta Askerlere Yardım Cemiyeti" adıyla kuruldu.
- **1877:** Rus-Osmanlı Savaşı sırasında uluslararası alanda daha iyi tanınmak ve Kızılhaç'ın sembolüne karşılık olarak, İslam coğrafyasında kabul gören hilal sembolüyle birlikte "Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti" adını aldı. "Hilal-i Ahmer", Kırmızı Hilal anlamına gelir ve bu isim, kurumun uluslararası kimliğinin önemli bir parçası olmuştur.
- **1923:** Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuyla birlikte, ulusal kimliğe vurgu yapılarak "Türkiye Hilal-i Ahmer Cemiyeti" adını aldı.
- **1935:** Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk'ün teklifiyle, ismi "Türkiye Kızılay Cemiyeti" olarak değiştirildi. "Kızılay" kelimesi, Kırmızı Hilal'in Türkçe karşılığı olup, kurumun halk nezdinde daha anlaşılır ve akılda kalıcı olmasını sağlamıştır.
- **1947:** Günümüzdeki adı olan "Türkiye Kızılay Derneği" adını alarak faaliyetlerine devam etmiştir.
Kızılay, kuruluş amacına uygun olarak sadece savaş zamanlarında değil, barış zamanında da doğal afetlerde (deprem, sel, yangın vb.), salgın hastalıklarda, kıtlık ve yoksulluk durumlarında insanlara yardım elini uzatan köklü bir kuruluştur. Kan bağışı kampanyaları, afet müdahale ve insani yardım çalışmaları, sağlık hizmetleri, sosyal hizmetler ve eğitim faaliyetleri ile Türkiye'nin ve dünyanın dört bir yanındaki ihtiyaç sahiplerine umut olmaya devam etmektedir. Kızılay, tarafsızlık, bağımsızlık, gönüllülük, birlik ve evrensellik gibi temel insani ilkelere bağlı kalarak faaliyetlerini sürdüren, Türkiye'nin en büyük ve en köklü insani yardım kuruluşlarından biridir.