Osmanlı Devleti 18. yüzyıldan itibaren Avrupa'nın gerisinde kaldığını anlamış ve yönetim, ordu, eğitim, ekonomi ile kültür alanlarında batı tarzında yenilikler (ıslahatlar) yapmaya başlamıştır.
III. Selim Dönemi Yenilikleri (Nizam-ı Cedịt):
- Avrupa'da sürekli elçilikler kuruldu.
- Kara Mühendishanesi kuruldu.
- Yerli malı ürünler kullanılması teşvik edildi.
- Nizam-ı Cedit adı verilen ordu kuruldu ve bu ordunun ihtiyaçları için İrad-ı Cedit hazinesi oluşturuldu.
II. Mahmut Dönemi Yenilikleri:
- Askeri ve Yönetim Alanı: 1826 yılında Yeniçeri Ocağı kaldırıldı ve yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusu kuruldu. Orduya subay yetiştirmek için Harp Okulu, doktor ihtiyacı için ise Tıbbiye açıldı. Divan kaldırılarak yerine nazırlıklar (bakanlıklar) kuruldu, tımar sistemi kaldırılıp memurlara maaş bağlandı ve askeri amaçlı ilk nüfus sayımı yapıldı. Posta ve polis teşkilatları kuruldu, ilk resmi gazete olan Takvim-i Vekay-i çıkarıldı.
- Eğitim ve Kültür Alanı: İstanbul'da ilköğretim zorunlu hale getirildi, batı tarzı okullar açıldı ve Avrupa'ya öğrenciler gönderildi. Medreselerin yanında batı tarzında eğitim veren okullar ile ortaokul düzeyinde rüştiyeler açıldı. Ayrıca ekonomik gelişme için yerli malı kullanımı teşvik edilip kumaş ve deri atölyeleri açıldı.
Abdülmecit Dönemi Yenilikleri (Tanzimat ve Islahat Fermanları):
Bu fermanların yayınlanma nedenleri Avrupalı devletlerin içişlerine karışmasını önlemek, tüm halkların haklarını korumak ve devletin parçalanmasını önlemektir.
- Tanzimat Fermanı (1839): Herkes kanunlar önünde eşit sayıldı, can ve mal güvenliği güvence altına alındı, gelirine göre vergi alınması ve mülkiyet hakkı getirildi. Padişah ilk kez kanun gücünün üstünlüğünü kabul etmiştir.
- Islahat Fermanı (1856): Daha çok gayrimüslimlerin haklarını düzenlemiş; azınlıklara din, mezhep özgürlüğü, kilise ve okul açma hakkı verilmiş, devlet memuru olma ve bedelli askerlik yapma hakları tanınmıştır.