Atatürk'e göre Türkiye'nin hedefi, özetle, tam bağımsız, modern, çağdaş medeniyetler seviyesine ulaşmış, milli egemenliğe dayalı, laik ve müreffeh bir devlet olmaktır. Bu hedef, "muasır medeniyetler seviyesine ulaşmak" ifadesiyle sıkça vurgulanmıştır ve birçok temel ilkeyi barındırır:
-
Tam Bağımsızlık: Atatürk için bağımsızlık sadece siyasi değil, ekonomik ve kültürel bağımsızlığı da kapsıyordu. Bir milletin kendi kararlarını kendisinin alması, ekonomisini kendi kaynaklarıyla güçlendirmesi ve kültürel değerlerini koruyarak geliştirmesi esastı. "Ya istiklal ya ölüm" sözü, bu bağımsızlık idealinin ne kadar vazgeçilmez olduğunu gösterir.
-
Milli Egemenlik ve Cumhuriyet: Yönetimin kayıtsız şartsız millete ait olması, yani milli egemenlik, temel hedeflerden biriydi. Bu ilke, monarşi yerine halkın kendi kendini yönettiği cumhuriyet rejiminin kurulmasıyla hayata geçirilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması, egemenliğin halka verildiğinin en somut göstergesidir.
-
Çağdaşlaşma ve İlerleme: Türkiye'nin bilimde, teknolojide, eğitimde, hukukta ve sosyal yaşamda dünyanın en gelişmiş ülkeleri seviyesine çıkması hedefleniyordu. Bu, Batı'nın ilerlemiş medeniyetinden ilham almak, ancak bunu milli kimliği koruyarak ve kendi değerleriyle harmanlayarak yapmaktı. Eğitimde harf devrimi, hukukta medeni kanunun kabulü gibi adımlar, bu çağdaşlaşma hamlesinin önemli parçalarıdır.
-
Laiklik: Devlet işleriyle din işlerinin birbirinden ayrılması, din ve vicdan özgürlüğünün güvence altına alınması, çağdaş bir toplum yapısı için vazgeçilmezdi. Laiklik, akıl ve bilimin rehberliğinde ilerlemeyi sağlayan, farklı inanç ve düşüncelere sahip vatandaşların bir arada barış içinde yaşamasını temin eden bir ilke olarak görülüyordu.
-
Akılcılık ve Bilimsellik: Toplumun her alanında batıl inançlardan uzaklaşıp, akıl ve bilimin yol göstericiliğini benimsemek, Atatürk'ün en büyük hedeflerindendi. Bilimsel düşünceyi temel alan bir eğitim sistemi ve toplumsal anlayış, ülkenin gelişmesinin anahtarıydı.
-
Yurtta Sulh, Cihanda Sulh: Türkiye'nin hem kendi içinde barış ve huzuru sağlaması hem de uluslararası ilişkilerde barışçıl bir politika izlemesi esastı. Bu ilke, ülkenin enerjisini kalkınmaya ayırmasını, bölgesel ve küresel barışa katkıda bulunmasını amaçlıyordu.
Kısacası, Atatürk'e göre Türkiye'nin hedefi, kendi ayakları üzerinde durabilen, uluslararası alanda saygın bir yere sahip, vatandaşlarına çağdaş yaşam standartları sunan, demokratik, laik ve bilimsel düşünceye dayalı, güçlü bir ulus devlet inşa etmekti. Bu hedefler, Türkiye Cumhuriyeti'nin temel niteliklerini oluşturmuş ve ülkenin geleceğine yön vermiştir.