Kaplumbağa; özel olarak kara kaplumbağalarından, sert ve kemiksi bir kabuk içinde yaşayan, ağır yürüyüşlü, tosbağa da denen ve genel olarak sürüngenlerin bir alt sınıfına giren bir hayvandır. Başları büyük, ağızları dişsizdir; vücutları ise kemik levhalardan oluşmuş ve sonradan iskeletle kaynaşmış boynuzsu bir sırt ve karın zırhı (bağa) ile kaplıdır. Uzun yıllar yaşarlar ve yumurta ile çoğalırlar.
Karada, tatlı ve tuzlu sularda yaşarlar. Otçul ve etçil türleri bulunmaktadır. Karada yaşayanların parmak araları perdesiz, parmakları tırnaklıdır. Hint Okyanusu'ndaki adalarda yaşayan dev bir türünün boyu 1,5 metreyi, ağırlığı 250 kilogramı bulur ve sürekli avlandığından sayısı çok azalmıştır. Deniz kaplumbağaları, karada yaşayanlardan daha büyüktür. Kaplumbağaların 250 kadar türü bilinmektedir.