Nüfus sayımı, bir ülke nüfusuyla ilgili bilgilerin resmi olarak toplanmasıdır. Nüfus sayımlarının yapılmasının temel amaçları ve sağladığı yararlar şunlardır:
- Bir ülkede yaşayan insanların o tarihteki toplam sayısını belirlemek
- Nüfusun cinsiyet, yaş ve meslekler arasında dağılımı ile halkın eğitim ve yaşam düzeyini öğrenmek
- Nüfus artış hızı, konut durumu, çocuk sayısı, bölgelerin ya da toplumsal grupların nüfus içindeki paylarını tespit etmek
- Ülkede ulusal ya da yerel düzeyde yapılacak her türlü planlamada kullanılacak verileri sağlamak (örneğin yeni okulların, hastanelerin, parkların ve kütüphanelerin yapımı)
- Özel şirketlerin pazar araştırmalarında bu verilere başvurmasını sağlamak
- Ekonomik ve sosyolojik araştırma ve çalışmalara veri oluşturmak
Eskiçağlar ile ortaçağda ise nüfus sayımları iki amaca yönelikti: orduya alınacak erkek sayısının belirlenmesi ve vergi toplamak için halkın malvarlığının değerinin öğrenilmesi.