Dilimize giren yabancı kelimeler dilimizi nasıl etkiler?

Question

Diller, diğer dillerle etkileşim halindedir. Yabancı kelimelerin dilimize girmesi, dilin zenginleşmesine katkı sağlayabileceği gibi, aşırı kullanım durumunda dili olumsuz etkileyebilir.

Answer 1

Diller, canlı bir organizma gibidir; sürekli değişir, gelişir ve diğer dillerle etkileşim halindedir. Bu etkileşimlerin en belirgin sonuçlarından biri de yabancı kelimelerin dilimize girmesidir. Yabancı kelimelerin dilimizi nasıl etkilediği, hem olumlu hem de olumsuz yönleriyle ele alınması gereken karmaşık bir konudur.

Olumlu Etkileri: Dilin Zenginleşmesi ve Gelişmesi

• Kavramsal Boşlukları Doldurma: Yabancı kelimeler, genellikle yeni icat edilen teknolojiler, bilimsel terimler, farklı kültürlere ait yemekler, spor dalları veya sanat akımları gibi kavramları ifade etmek için dilimize girer. Örneğin, "internet," "bilgisayar," "pizza," "sushi," "basketbol" gibi kelimeler, dilimizde doğrudan karşılığı olmayan yeni kavramları karşılayarak kelime dağarcığımızı zenginleştirmiştir. Bu, dilin güncel kalmasını ve modern dünyanın ihtiyaçlarına cevap vermesini sağlar.
• İfade Çeşitliliği: Bazen yabancı bir kelime, mevcut Türkçe karşılığından farklı bir nüans veya vurgu taşıyabilir. Bu durum, ifade gücümüzü artırarak düşüncelerimizi daha zengin ve çeşitli şekillerde dile getirmemize olanak tanır.
• Küresel İletişim: Özellikle bilim, teknoloji, ticaret ve uluslararası ilişkiler alanlarında ortak terimlerin kullanılması, farklı dillerdeki insanlar arasında iletişimi kolaylaştırır ve bilginin yayılmasını hızlandırır.

Olumsuz Etkileri: Dilin Yozlaşması ve Anlaşılırlığın Azalması

• Öz Kimliğin Zayıflaması: Dilimizde zaten karşılığı olan kelimelerin yerine yabancı kelimelerin gereksiz ve aşırı kullanılması, dilimizin kendine özgü yapısını ve kimliğini zayıflatabilir. Örneğin, "e-posta" yerine "mail," "çevrimiçi" yerine "online," "gösteri" yerine "show" kullanmak, zamanla Türkçe kelimelerin unutulmasına yol açabilir.
• Anlaşılırlığın Azalması: Özellikle yabancı dil bilgisi olmayan veya yaşça büyük kişiler için, metinlerde ve konuşmalarda sıkça kullanılan yabancı kelimeler iletişimi zorlaştırabilir. Bu durum, toplumun farklı kesimleri arasında dil bariyerleri oluşturarak anlaşmazlıklara veya dışlanmışlık hissine neden olabilir.
• Dil Bilincinin Zayıflaması: Sürekli olarak yabancı kelimelere yönelmek, kendi dilimizin zenginliklerini ve ifade gücünü keşfetme isteğini azaltabilir. Bu durum, yeni Türkçe kelimeler üretme veya mevcut kelimeleri yaygınlaştırma çabalarını olumsuz etkiler.
• Kelimelerin Yanlış Kullanımı: Yabancı kelimelerin anlamları tam olarak bilinmeden veya dilbilgisel kurallara uygun olmayan şekillerde kullanılması, dilin doğru kullanımını bozarak anlam karmaşasına yol açabilir.

Denge ve Bilinçli Yaklaşımın Önemi

Yabancı kelimelerin dilimize girmesi kaçınılmaz bir süreç olsa da, önemli olan bu durumu bir denge içinde yönetmektir. Dilimiz, yeni kavramları karşılayacak güce ve esnekliğe sahiptir. Türk Dil Kurumu gibi kurumların çabalarıyla yeni Türkçe kelimeler türetmek ve bunları yaygınlaştırmak, dilimizin özgünlüğünü korumak adına kritik öneme sahiptir. Bireyler olarak da günlük hayatta doğru ve güzel Türkçe kullanmaya özen göstermeli, dilimizin zenginliklerini keşfetmeli ve yaşatmalıyız. Böylece, yabancı kelimeler dilimizi zenginleştiren birer araç olarak kalırken, dilimizin özü ve kimliği de korunmuş olur.

Answer 2

Dilimize giren yabancı kelimeler dilimizi nasıl etkiler?

Bugün dünya üzerinde konuşulan dillerin hepsi az ya da çok başka bir dil ya da dillerle ilişki içindedir. Hele Türkçe gibi, zaman bakımından çok eskilere dayanan, zemin bakımından da çok geniş bir coğrafyaya dağılmış olan bir dilin, başka dillerden etkilenmesi ve başka dilleri etkilemesi kaçınılmazdır. Türkçe farklı zamanlarda farklı dillerden yabancı kelimeleri bünyesine katmış ve neredeyse bunlar Türk dilinin bir parçası haline gelmiştir. Bunların bazıları yüzyıllar süren bir yolculuktan sonra dile yerleşmiş ve Türk dili ile özdeşleşmiştir. Bu kelimelerin bazıları dil bilgisi yapısına uyarken bazıları da bu yapıya uymamış ve beraberinde istisnaları da dile sokmuştur. Bu da Türkçenin yabancılara öğretilmesi hususunda açıklanması güç bazı kurallar şeklinde karşımıza çıkmaktadır.

Türkçe yapı itibariyle dünya dilleri arasında en az istisnaya sahip “matematiksel” dillerden birisidir. Anlatılması, açıklanması, öğretilmesi, kelime türetilmesi ve yeni kelimeler oluşturmaya müsait olması sebebiyle örnek gösterilen bir dildir. Ancak karşımıza çıkan yabancı kökenli kelimeler dilin anlatılması konusunda sıkıntıları da beraberinde getirmektedir. Yabancı dillerin Türkçeyi etkilemesi yalnızca sözcük ve terim girişiyle sınırlı kalmamış, diğer dillerden alıntıların Türkçenin ses yapısına uydurulmasında da yabancı dillerin ses bilgisi özellikleri baskın olmuştur. Buna en iyi örnek Türkçeye İngilizceden giren innovation “yenileşim” sözünün inovasyon biçiminde kullanılmasıdır.

Son yıllarda yabancı dilden alıntıların Türkçede özgün yazım ve söyleniş özellikleriyle kullanılması çok büyük olumsuzluklara yol açmaktadır. Eklemeli bir dil olan Türkçede yabancı kökenli sözlere ekler Türkçe söylenişe göre getirildiğinde mortgag’a, on-line’ım, hacker’lara gibi tuhaf ve gülünç yazım biçimleri ortaya çıkmaktadır. Bu da dilimizin kuralsız ve istisnalarla dolu bir dil olduğu görüntüsünü vermektedir. Bu türden sözlerin yer aldığı cümleleri okuyup anlayabilmek için Türkçe bilmek yeterli olmamakta, o yabancı dilleri de bilmek gerekmektedir.

Yabancılara Türkçe öğretiminde kelimenin Türkçe karşılığı kullanılmadığında çeşitli sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bunları genel hatlarıyla şu şekilde sıralayabiliriz.

1-Türkçe veya yabancı kökenli kelimelere yabancı eklerin getirilmesi.

Bunların kök, gövde veya ek olarak açıklanabilmesi mümkün değildir.

Kraliyet

Hürriyet

Serbestiyet

Dostane

Acizane

İlmi

İktisadi

Taraftar

Kafadar

Liberalizm

Turizm

Turist

Realist

2-Yabancı kelimelerin Türkçedeki ünlü uyumuna göre ek almaması.

Kontrolü

Folklore

Refakatçi

Kabulü

Hâller

Kalbim

3-Yazılış ve okunuşlarının farklı olması.

Türk dilinde kelimeler yazıldığı gibi okunur. Bu da dil öğretimini kolaylaştıran önemli bir unsurdur.

Show-Şov

Şarj-Şarz

Blander-Blendır

Cafe-Kafe

Blue Jean- Blucin

Video-Vidyo

Chat- Çet

Check up-Çekap

Solarium-Solaryum

Digiturk-Dijitürk

W.C.-Ve ce

USB-Yu es bi

AİDS-Eydis

4-Yabancı dillerdeki ortak kelimelerin yazılması ve söylenmesindeki hatalar.
Aynı kelimenin bir benzeri öğrencinin kendi dilinde varsa ve okunuşu Türkçeye yakınsa bu kelimeyi kendi dilindeki şekliyle kabul etmekte ve daha sonra bu hatayı düzeltmesi zor olmaktadır.

Biftek-Bifşteks

Üniversite-Üniversitet

Koridor- Karidor

Enstitü-İnstitüt

Profesör-Profesır

Fakülte-Fakültet

Diploma-Diplom

Sertifika-Sertifikat

Banka-Bank

Radyo-Radio

Televizyon-Televizion

Doktor-Doctor

5-Kalınlık-incelik uyumu.

Yabancı kelimeler Türkçe büyük ünlü uyumuna uymazlar.

Sermaye

Emanet

Adalet

Tatil

Kalem

Kitap

Kontör

Beyaz

6-Tamlamalar.

Türkçede olmayan ve Türkçe açıklaması mümkün olmayan tamlamalar vardır. Bu tamlamaların aldıkları ekler ve eki alış biçimleri dil bilgisine uyum göstermemektedir.

Sahra-yı Cedit

Kuva-yı Millî

Selman-ı Pak Caddesi

Divan-ı Lugati’t-Türk

Ab-ı hayat

Ruh-ı mücerred

7-Dişilik-erkeklik.

Türkçede yapı itibariyle kelimelerde dişilik ve erkeklik yoktur.

Aktör-Aktris

Host-Hostes

Müdür-Müdire

Masör-Masöz

Muallim-Muallime

Memur-Memure

Prens-Prenses

Kral-Kraliçe

Çar-Çariçe

Patron-Patroniçe

Bakir-Bakire

Rahip-Rahibe

8-Ön ekler.

Türk dilinde pekiştirme sıfatları dışında ön ek görülmez. Ancak Türkçenin ek ve kök sırasına uygun olmayan bazı ön ekler Türkçeye girmiştir.

Bihaber

Biçare

Nahoş

Namalum

Namağlup

Namert

Otokontrol

Antitez

Antidepresyon

Alaturka

Ametal

Asosyal

9- Hece bölmede kuralı zorlayan kelimeler vardır.

Poliklinik

Belgrad

Elektrik

Elektron

Telgraf

Kontrgerilla

Eksper

Ekstra

10- Türkçede iki ünlü yanyana gelmez.

Fuar

Saat

Düet

Aile

Kuaför

İnşaat

Düello

Şefaat

İddia

Faaliyet

11-Türkçede kelimeler iki sessiz harfle başlamaz.

Kral

Tren

Skandal

Standart

Flaş

Protokol

Stüdyo

Stil

Tribün

Grup

Plan

Statü

Slogan

12-Çoğul kelimeler.

Anlam itibariyle çokluk ifade eden kelimeler tekrar çoğul eki alabilmektedir.

Evliya-evliyalar- ermişler

Evlat –evlatlar- çocuklar

Tamirat –tamiratlar- onarımlar

Meşrubat –meşrubatlar- içecekler

Beyanat -beyanatlar -açıklamalar

Gidişat – gidişatlar- durumlar

Yukarıdaki örneklerde de görüldüğü gibi Türkçenin yazımını ve söyleyişini temelinden sarsan bu olumsuzlukların önüne geçmek için yabancı dillerin dil bilgisi yapısını öğrenip istisnai kuralları yabancı dildeki yapılarıyla açıklama yerine Türkçedeki karşılıkları kullanılanarak bu sıkıntı bir ölçüde azaltılmalıdır.

Hürriyet kelimesi yerine özgürlük

Dostane kelimesi yerine arkadaşça

Realizm kelimesi yerine gerçekçilik

Haller kelimesi yerine durumlar

Kalbim kelimesi yerine yüreğim

Kontrolü kelimesi yerine denetlemeyi

Show kelimesi yerine gösteri

Şarj kelimesi yerine dolum

Blander kelimesi yerine karıştırıcı kullanılabilir.

Aslında Türk dilinde çok fazla yabancı kelime olmasına rağmen bu kelimelerin birçoğunun Türkçe karşılığı vardır. Türk dilinin bir parçası haline gelmiş ve henüz Türkçede karşılığı olmayan bazı kelimeler için ise şimdilik yapacak bir şey yoktur. Dilin kurallarına uygun yeni kelimeler oluşturulup halk tarafından kabul edilinceye kadar eksi ve artılarıyla bu kelimeler dilimizde misafir olarak kalacaklardır.

Bununla birlikte Türkçeleşmiş bazı yabancı kelimelerin dilimizden çıkarılıp atılması mümkün değildir. Çünkü Türk dili ve edebiyatı tarihi boyunca söz konusu bu kelimeler -Türkçe karşılıklarıyla- beraber asırlarca kullanılagelmişlerdir.

Answer 3

cevaplıyom        :                       cevap                                adsadasdasdasdasdas

Answer 4

ne istiyon