Osmanlı Beyliği'nin kısa sürede büyüyüp bir devlet haline gelmesinin nedenleri siyasî, sosyal ve ekonomik etkenler olmak üzere dönem koşulları içinde şu başlıklar altında incelenmektedir:
- Siyasî Etkenler: Moğol etkisinden uzak, Hristiyan ve Müslüman topraklarının kesiştiği bir uç beyliği olması nedeniyle batıya doğru genişleme şansına sahip olması, Bizans'ın zayıf durumu (taht kavgaları, tekfurların halka zulmetmesi, toprak kaybı), Balkanlar'da birlik olmayışı ve devletler arası dinî/siyasî çatışmalar, Avrupa'nın karışık durumu (Feodalite, Yüzyıl Savaşları ve veba salgını), devlet kurumlarını örgütlemedeki başarısı ve merkeziyetçi bir siyaset izlenerek veraset sisteminin değiştirilmesi.
- Sosyal Etkenler: Gaza ve cihad ülküsüyle diğer beyliklerle iyi geçinilmesi, sistemli iskân politikası, hoşgörü ve adalete dayalı yönetim (inanç ve vicdan hürriyeti tanınması), Şeyh Edebali'nin etkisi ve Ahî/Lonca teşkilatlarının desteği ile ilk on padişahın askerî ve siyasî yönden üstün nitelikli olması.
- Ekonomik Etkenler: Tarım ve hayvancılık için gerekli bitek topraklara sahip olması, İpek, Baharat, Tahıl ve Kürk gibi önemli ticaret yolları üzerinde bulunması.