Atatürkçülüğün en önemli özelliği, akılcı ve bilimci bir davranışı ve düşünceyi yansıtmasıdır. Atatürk, bilime ve akılcılığa büyük önem vermiş, Türk milletini geri bırakan başlıca sebebin cumhuriyet devrine kadar bilim ve teknolojinin kullanılmamış olması olduğunu belirtmiştir.
Atatürk'ün akılcılık ve bilime katkısı ve bu konudaki görüşleri şu şekildedir:
- Atatürk, “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.” özdeyişi ile milletimize gideceği yolu göstermiş ve dünyanın her türlü ilminden, buluşlarından, ilerlemesinden ve teknolojiden yararlanılmasını istemiştir.
- Akılcılık, insanların doğru karara varması, bilimsel davranış göstermesi ve başarılı uygulamalar yapabilmesi için sağlam fikirlere sahip olmalarını ister. Akılcılık bireye sorumluluk verir ve milli birlik ve beraberliğin sağlanmasında önemli bir etkendir.
- Bilim ve teknoloji, yapılacak her işte bize doğru yolu ve tekniği gösterir; bu nedenle Atatürkçülük, hayatta bilim ve tekniğin uygulanmasını öngörür.
- Atatürk bilime olan inancını şu sözleriyle belirtmiştir: “Bizim akıl, mantık, zeka ile hareket etme bizim özelliğimizdir. Bütün hayatımızı dolduran olaylar bu gerçeğin belgesidir. Bundan sonra pek önemli zaferlere kavuşacağız; fakat bu zafer, süngü zaferleri değil, bilim ve teknik zaferleri olacaktır. Dünyada her şey için uygarlık için, başarı için en gerçekçi yol gösterici ilimdir, fendir. İlim ve fennin dışında yol gösterici aramak gaflettir, cahilliktir, doğru yoldan sapmaktır.”