Question

Cümlenin ögelerini anlatır mısınız?

Answer 1

Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Cümlenin oluşması için en önemli şart, kip ve şahıs bildiren bir unsurun bulunmasıdır; cümle çekimli bir fiil ile yargı bildirerek oluşur.

Cümlede bulunabilecek temel ve yardımcı öğeler şunlardır:

• Yüklem: Cümlede kip ve zaman bildirerek yargıyı ortaya koyan temel unsurdur. Tek başına cümle özelliği gösterir.
• Özne: Cümlede yüklemin bildirdiği işi, hareketi yapan ya da oluş içinde bulunan öğedir. Cümlenin temel öğesidir ancak her cümlede bulunmak zorunda değildir. Gizli özne de olabilir.
• Nesne: Cümlede yüklemin bildirdiği işten etkilenen öğedir. Yükleme sorulan sorulara göre belirtili nesne ve belirtisiz nesne olarak ikiye ayrılır.
• Dolaylı Tümleç: Yüklemin yöneldiği, bulunduğu, çıktığı yeri gösteren öğedir. Yükleme sorulan -e, -de ve -den hal eklerini alan sorulara aynı ekleri alarak cevap veren sözcük veya söz öbekleridir.
• Zarf Tümleci: Yüklemin zamanını, durumunu, miktarını, yönünü, koşulunu vb. bildiren öğelerdir.

Answer 2

Edat Tümleci

Çıkmış sorularda, seçeneklerde bile olsa, edat tümleci adının geçtiği görülmemiştir. Ancak bazı soruların çözümünde yardımcı olduğu söylenebilir. Eğer seçeneklerde “edat tümleci” adı geçmiyorsa, siz “edat tümleci” olarak gördüğünüz söz öbeklerine zarf tümleci de diyebilirsiniz.

Yüklemin ne ile, kimin ile, hangi amaçla yapıldığını gösteren söz öbeklerine edat tümleci denir.

“O, bütün yazılarını, dolma kalemle yazar.”
“Bu araştırmayı arkadaşlarıyla yapmış.”
“Bu yemekleri sizin için hazırladım.”
cümlelerindeki altı çizili söz öbekleri edat tümleci sayılır.

Cümle içinde her söz, cümlenin bir öğesi durumunda değildir. Yükleme sorulan sorulara cevap vermeyen söz veya söz öbekleri cümle dışı unsur sayılır. Örneğin aşağıdaki cümleyi öğelerine ayıralım.

“Ahmet, sana defalarca geç kalmamanı söylemedim mi?”
Dolaylı Zarf Nesne Yüklem

Görüldüğü gibi “Ahmet” sözü cümlede yükleme sorulan herhangi bir soruya cevap vermiyor yani cümle dışı unsurdur.