Fatih Sultan Mehmet gibi tarihimizin önemli şahsiyetleriyle ilgili bilgi arayışın çok değerli. Bu tür sorular, fen bilimleri değil,
tarih bilimi alanına girer ve geçmişimizi anlamak için hayati öneme sahiptir. Fatih Sultan Mehmet'in hayatına, icraatlarına ve onunla ilgili hikayelerine dair birçok farklı türde kaynağa ulaşabiliriz. Bu kaynakları iki ana başlık altında inceleyelim:
1. Birincil Kaynaklar (Dönemin Eserleri ve Belgeleri)
Birincil kaynaklar, olayın yaşandığı döneme ait, doğrudan bilgi veren eserler ve belgelerdir. Fatih Sultan Mehmet'in hikayelerini anlamak için en güvenilir başlangıç noktaları da işte bunlardır.
- Çağdaş Tarihçilerin Eserleri: Fatih döneminde yaşamış veya hemen sonrasında yazmış tarihçilerin eserleri, olaylara birinci elden tanıklık eden çok değerli bilgiler sunar.
- Tursun Bey - Tarih-i Ebü'l-Feth: Fatih Sultan Mehmet'in çağdaşı olan Tursun Bey, bizzat katıldığı seferleri ve gözlemlerini aktarır. Fatih'in fetihlerini ve kişiliğini detaylıca anlatır.
- Aşıkpaşazade - Tevarih-i Al-i Osman: Osmanlı tarihinin erken dönemlerini anlatan bu önemli kaynak, Fatih dönemi hakkında da değerli bilgiler içerir.
- Neşri - Kitab-ı Cihannüma: Osmanlı tarihinin kuruluşundan Fatih dönemine kadar olan süreci kapsayan geniş kapsamlı bir eserdir.
- Kritovoulos (Bizanslı Tarihçi): Fatih'in fetihlerini ve kişiliğini bir Bizanslı gözüyle anlatan önemli bir kaynaktır. Fatih'in zekasını ve askeri dehasını takdir eden ifadeleri dikkat çekicidir.
- Arşiv Belgeleri: Osmanlı arşivlerinde bulunan fermanlar, beratlar, vakfiyeler ve Divan-ı Hümayun kayıtları gibi belgeler, Fatih'in yönetim anlayışını ve aldığı kararları gösterir. Bu belgeler, onun sosyal politikaları hakkında da somut kanıtlar sunar.
- Mimarî Eserler ve Kitabeleri: Fatih Külliyesi ve Topkapı Sarayı gibi Fatih döneminde yaptırılan yapılar ve üzerlerindeki kitabeler, dönemin sanatını, mimarisini ve Fatih'in dünyaya bakış açısını yansıtır.
2. İkincil Kaynaklar (Modern Araştırmalar ve Kitaplar)
İkincil kaynaklar ise birincil kaynakları inceleyerek, yorumlayarak ve analiz ederek oluşturulmuş sonraki dönem eserleridir. Günümüz tarihçileri, bu ilk elden kaynakları kullanarak Fatih Sultan Mehmet hakkında kapsamlı araştırmalar yapmıştır.