Mecaz ya da metafor, ilgi veya benzetme sonucu gerçek anlamının dışında kullanılan kavram. Ad değişimi olarak da bilinir. Mecaz sanatı, anlatımı daha etkili kılmak ve söze canlılık kazandırmak amacıyla yapılır. Söze güzellik, güçlülük, canlılık, zarafet, derinlik veya genişlik verir.
Örneğin:
Kandilli yüzerken uykularda
Mehtabı sürükledik sularda
(Yahya Kemal Beyatlı)
Bu dizelerde Kandilli semtinin uykularda yüzmesi ve mehtabın sularda sürüklenmesi; söz ve sözcüklerin asıl anlamının dışında; güzelleştirme, anlamlandırma, zarifleştirme ve güçlendirme amacıyla kullanılmasına örnektir.
Bir kavramın mecaz olmayan anlamlarına gerçek anlam denir:
Babam yorganı üzerime çekip iyi uykular diledikten sonra alnımdan öptü. (gerçek anlam)
Ay ışığında yakamozlar dans ediyor, dalgalar sahili öpüyordu. (mecaz)