Question

İyonya Uygarlığı nasıl ortaya çıkmış ve hangi özellikleriyle tanınmıştır?

Answer 1

İyon Uygarlığı, milattan önce 1200'de Batı Anadolu'da İon kavmi tarafından oluşturulan bir medeniyettir. Batı Anadolu'da kabaca Gediz Nehrinden Küçük Menderes Nehirlerine kadar olan kıyı bölgesine İonya adı verilmiştir.

Yaşam Tarzı ve Devlet Yapısı

Şehir devletleri halinde yaşamışlardır ve 12 şehir devletinden oluşan bir birlik oluşturmuşlardır. Bu şehirler sırasıyla Miletos, Myos, Priene, Efes, Kolophon, Lebedos, Teos, Erythria, Klazomenia, Phokia, Samos ve Khios'tur. Smyrna aslında Aiol birliğinde iken sonradan ionlaşmıştır, Halikarnos ise Dor birliğinden atılınca İon birliğine girmiştir. Yerleşme amacıyla özellikle Marmara ve Karadeniz kıyılarından pek çok koloni kurmuşlardır.

Ekonomi ve Bilim

Ticaret yollarının bitiş noktasında bulunmaları, tarım ve deniz ticareti sayesinde zenginleşmeleri sonucunda kültürel ve bilim yönüyle Anadolu medeniyetlerinin en gelişmişini oluşturmuşlardır. Şehir devletleri halinde yaşamaları, bilim adamlarının yetişmesine uygun özgür düşünce ortamına zemin hazırlamıştır. İonya'da yetişen bazı ünlü bilim adamları şunlardır:

• Tıpta Hipokrat
• Tarihte Herodot
• Felsefe'de Diyojen
• Matematikte Pisagor ve Thales

Din ve Mimari

İnsan şeklinde düşündükleri çok tanrılı din anlayışları vardır. Özellikle Efes kentinde bir ana tanrıça figürü olan Artemis önemli tanrıçalardandır. Mimaride İon nizamını geliştirmişlerdir (Örnek olarak Efes harabeleri gösterilebilir).

Siyasi Tarih

Persler tarafından İonyalılara son verilmiştir. Perslere teslim olan Miletos hariç diğer birçok İon kenti yağmalanmıştır. Atina'nın desteklediği bazı isyan girişimleri olduysa da bu girişimler sonuçsuz kalmıştır.

Answer 2

M.Ö. 1200 yılında Dorlar’ın Yunanistan’ı işgalleri üzerine Akalar’ın bir kısmı Anadolu’nun batı taraflarına göç etmiş ve İzmir’in kuzey ve güney kıyılarına yerleşmiştir. Bu bölgeye İyonya adı verilmiştir.

Buraya gelen Akalar, Minos ve Miken medeniyetlerini yeniden canlandırmış ve bu medeniyet zaman içinde adalara ve Yunanistan’a yayılıp Yunan Medeniyeti’nin doğmasına sebep olmuştur.

İyon Medeniyetinin Özellikleri:

• Denizci bir kavimdirler.
• Çok zeki olup şahsî teşebbüsleri pek fazladır.
• Anadolu’nun batı kıyılarında Efes, Milet, İzmir ve Foça şehirlerini kurmuşlardır.
• Foçalılar Akdeniz’in batısında koloniler kurup ticarete başlamışlardır.
• İyon siteleri/şehirleri Anadolu ve Akdeniz ticaretini kontrollerine alarak Anadolu’da kuvvetli bir kültür merkezi meydana getirmişlerdir.

Answer 3

İyonlar, İzmir Körfezinden Güllük Körfezine kadar uzanan bölgeye yerleşmiş, M.Ö. 1200 civarında Yunanistan'dan gelen Akalar tarafından kurulmuş şehir devletleridir (polis). Başlıca şehirleri Efes, Milet, İzmir, Foça ve Bodrum'dur.

İyonlar, deniz ticaretinde gelişmiş ve Akdeniz, Marmara, Ege ile Karadeniz'de koloniler kurmuşlardır. Siyasal yapıları şehir devletleri şeklindedir ve hiçbir zaman merkezi bir yönetim kurmamışlardır. İlk başlarda krallarla yönetilen şehirlerde, zamanla halkın seçtiği kişiler ve meclisler egemen olmuştur.

Ön Asya'dan gelen ticaret yollarının önemli bitiş noktası olmaları nedeniyle doğu ile batı arasında köprü görevi görmüşler ve diğer Anadolu uygarlıklarının etkisiyle gelişmişlerdir. Tarım, ticaret ve ekonomide ilerledikleri için bilim, kültür ve sanata önem vermişlerdir. Ayrıca demokrasi ve serbest düşüncenin geliştiği bir yapıya sahip olmuşlardır.

İyonların mimaride yarattığı "İyon Nizamı" üslubu önemli olup, Artemis Tapınağı gibi eserler bu döneme aittir. Tapınaklar ve açık hava tiyatroları mimari alandaki önemli yapılarındandır.

Bilim ve düşüncede Tales, Anaksimenes, Anaksimandros (felsefe, matematik, astronomi), Pisagor (matematik), Heredot (tarih), Hipokrat (tıp), Diyojen ve Heraklit (felsefe) gibi önemli isimler İyonlara aittir. Ayrıca Homeros'un "İlyada ve Odesa" destanları Ion edebiyatının temel eserlerindendir.

İonlar, Fenike alfabesinden yararlanarak kendi alfabelerini oluşturmuş ve trajedi, komedi ile dram türlerinde edebi eserler vermişlerdir. Tanrıları insan biçiminde tasvir etmiş; tanrılarla insanlar arasındaki farktan, tanrıların ölümsüz oluşundan bahsetmişlerdir. Spor yarışmalarına büyük önem vererek, bunları insanların tanrılaşmasında bir araç olarak görmüşlerdir.

M.Ö. 650-546 yıllarında Pers istilasına, daha sonra da İskender ve Roma fetihlerine uğramışlardır.