Kaşgarlı Mahmud'un en önemli eseri Divânu Lugâti't-Türk'tür.
Eser hakkında:
- Adı "Türk Dillerinin Sözlüğü" anlamına gelir.
- 1072–1074 yılları arasında yazılmış, dönemin Abbasi halifesine sunulmuştur.
- Türkçenin bilinen ilk sözlüğü ve ilk dil bilgisi kitabıdır.
- Yaklaşık 7.500 Türkçe kelimenin Arapça karşılığını verir.
- Araplara Türkçe öğretmek amacıyla yazılmıştır; bu nedenle açıklamaları Arapçadır.
Neden bu kadar önemli?
- Yalnızca bir sözlük değildir: içinde atasözleri, deyimler, şiirler ve destan parçaları yer alır. Bu sayede 11. yüzyıl Türk kültürü, gelenekleri ve yaşayışı hakkında bilgi verir.
- Türk boylarının hangi bölgelerde yaşadığını ve ağız farklarını kaydeder.
- İçinde bilinen ilk Türk dünyası haritası bulunur.
- Kaşgarlı Mahmud bu bilgileri kitaplardan değil, Türk illerini gezerek yerinde derlemiştir.
Bu özellikleriyle eser, Türk dili ve tarihi araştırmalarının temel kaynaklarından biridir. Kaşgarlı Mahmud'un diğer eseri Kitâbu Cevâhirü'n-Nahv fî Lugâti't-Türk ise günümüze ulaşmamıştır.