Cüz-i İrade: Allah tarafından insana verilen, dilediği gibi hareket edebilme yeteneği ve seçme serbestliğidir.
İnsanın külli iradesi; kendisine verilen yeteneklerdir (okuma, yazma, koşma, yemek yeme vb.). İnsan, bu yeteneklerden bir tanesi ile bir işe yöneldiğinde o külli irade artık cüz'ileşmiş olur. Buradaki "cüzi" ifadesi "ufaklık" manasında olmayıp, "belirlilik" manasındadır.
Örneğin; insanda yemek yeme kabiliyeti vardır, bu külli iradedir. İnsan bu kabiliyeti ile simit yemeğe başladığında artık bu kabiliyeti cüzileşmiştir. İnsan kendindeki külli iradeyi belli bir yönde kullanmıştır ve buna cüz-i irade denilir. İnsan burada serbesttir; simit yiyebileceği gibi bir haramı yemeyi de tercih edebilir. İnsanı mesul eden de ona bu tercih yetkisinin verilmesidir.