Question

Yan anlam nedir?

Answer 1

Bir sözcüğün temel anlamına bağlı olarak ortaya çıkan anlama yan anlam denir. Sözcük, ilk anlamına bağlı olarak yeni anlamlar kazanmış olur.

Answer 2

YAN ANLAM

Sözcüğün gerçek anlamıyla kazandığı yeni anlama yan anlam denir.

Bir sözcüğün birden fazla yan anlamı olabilir. Yan anlamla gerçek anlam arasında anlamca bağlantı vardır.

Örnek: “Kol” kelimesinin gerçek anlamı “insanın bir organı”dır.

“Çocuk kapının kolunu çıkardı” cümlesinde “nesnelerin tutulmaya yarayan bölümü” olarak kullanılmıştır. Yan bir anlam kazanmıştır.

• Uçağın kanadındaki motor bozulmuş.
• Seninle mağaranın ağzında buluşuruz.
• Paragraf başı yapmayı unutmayın.
• Kuşu uzun süre kafeste tutmayın.
• Dağın eteklerine kar yağmıştı.
• Uçurtmasına sarı bir kuyruk bağlamıştı.
• Ayakkabının burnunu yere vurdu.
• Masanın gözündeki kitapları getir.
• Defterin yaprağını yırtmışlar.
• Boru dirseğinden su sızdırıyor.
• Çocuğun çürük dişi çekildi. (Gerçek Anlam)
• Testerenin dişi kırılmış. (Yan Anlam)
• Sarımsakta iki diş var. (Yan Anlam)

Answer 3

Temel anlamıyla bağlantılı olarak zamanla ortaya çıkan değişik anlamlara yan anlam denir. Sözcüğün gerçek anlamının dışında, ancak gerçek anlamıyla az çok yakınlık taşıyan yeni anlamlar kazanması yan anlamı oluşturur. Bir sözcüğün yan anlam kazanmasında genellikle yakıştırma ve benzerlik ilgisi etkili olmaktadır.

Answer 4

Yan anlam, bir sözcüğün temel anlamıyla ilişkisini tamamen yitirmeden biçim, görev veya benzerlik yoluyla kazandığı yeni anlamdır. Örneğin, "Masanın ayağı kırıldı." cümlesinde "ayak", masayı taşıyan bölümü; "Şişenin ağzını kapat." cümlesinde "ağız", şişenin açıklığını belirtir.

Answer 5

Yan anlam, bir kelimenin veya ifadenin gerçek, temel anlamının dışında, mecaz veya dolaylı olarak kullanıldığı anlamdır. Bu tür anlamlar, cümlede kelimenin doğrudan karşılamadığı fakat ima ettiği başka anlamlara işaret eder.

Örneğin:

• Beşiktaş sırtlarına ağaç dikiyorlar. ifadesindeki "sırtlar", aslında arka taraf anlamındadır ve buradaki "ağaç dikmek" mecaz anlamda kullanılmış olabilir.
• Gülün tomurcukları sabahleyin patlamış. ifadesi, gerçek anlamda değil, mecazi olarak gülün tomurcuklarının açmasıdır.

Bu örneklerde kullanılan ifadeler, kelimelerin yan anlamlarını gösterir, yani kelimelerin sadece sözlük anlamlarıyla değil, kullanıldıkları bağlama göre farklı yorumlanması gereken anlamlarıdır.

Answer 6

Yan anlamda sözcük, temel anlamından bütünüyle kopmaz; temel anlamındaki biçim, işlev veya konum özelliği başka bir varlığa aktarılır. Örneğin, "Dağın eteğinde evler vardı." cümlesinde "etek", dağın alt bölümünü; "Kapının kolu gevşemiş." cümlesinde "kol", kapıyı açmaya yarayan tutma parçasını ifade eder.

Answer 7

Yan anlam, bir kelimenin gerçek, somut anlamı dışında, mecazi veya farklı bir anlamda kullanılmasıdır. Örneğin, "dolabın gözü" ifadesindeki "göz" kelimesi, dolabın gerçek anlamda gözü olmadığı için burada yan anlamda kullanılmıştır. "Dolabın gözü" dolabın önündeki küçük kapaklı bölmeyi ifade eder.

Answer 8

Sözcüğün gerçek anlamının dışında, ancak gerçek anlamıyla az çok yakınlık taşıyan anlamlar kazanması yan anlamı oluşturur. Sözcüğün yan anlam kazanmasında genellikle yakıştırma ve benzerlik ilgisi etkili olmaktadır. Örneğin "göz" kelimesi gerçek anlamıyla bir organ adı iken, "iğnenin gözü", "çantanın gözü", "masanın gözü" tamlamalarındaki anlamlar benzetme yoluyla kazandırılmış yan anlamlardır.