Astım, bronşların (hava yollarının) daralması ile kendini gösteren, ataklarla seyreden kronik bir akciğer hastalığıdır. Hastalığın tetikleyicileri arasında alerjenler, sigara dumanı, soğuk hava, egzersiz ve duygusal faktörler bulunur.
Astım atağı sırasında bronşları çevreleyen kaslar kasılır, bronşların içini saran zar şişer ve hava yollarında mukus (sümük) birikir. Bunlar bronşların daralmasına neden olur ve hava geçişini zorlaştırır.
Belirtileri:
- Nefes darlığı,
- Öksürük,
- Hışıltılı (ıslık sesine benzer) solunum,
- Göğüste sıkışıklık hissi,
- Zor çıkarılan koyu ve yapışkan balgamdır.
Ataklar genellikle gece veya sabaha karşı ortaya çıkar ve tetikleyicilerle (alerjenler, sigara dumanı, soğuk hava, hava kirliliği) temasla artabilir. Astımlı kişilerde alerjik rinit, sinüzit, egzama gibi hastalıklar da görülebilir.
Astımın görülme sıklığı ülkeden ülkeye değişmekle birlikte %10-15 civarındadır. Risk faktörleri genetik (özellikle alerji varlığı) ve çevresel faktörlerdir (alerjenler, hava kirliliği, sigara dumanı, enfeksiyonlar).
Tedavi iki ana grupta ilaçlarla yapılır:
- Semptom giderici ilaçlar: Atak sırasında kullanılır, etkileri hızlıdır (1-2 dakika içinde), nefes darlığı ve öksürüğü azaltır ancak hastalığı kontrol etmez.
- Kontrol altına alıcı ilaçlar: Düzenli kullanılır, hastalığın seyrini kontrol eder, atakları önler.
Astımlı kişinin yaşam kalitesinin korunması için evde toz, tüylü hayvanlar, sigara ve güçlü kokulardan uzak durulması, yatak odasının düzenli temizlenmesi, hijyene dikkat edilmesi önemlidir.