Güneş saati, Güneş ışınlarının bir cisimde meydana getirdiği gölgelerden faydalanarak günün kısımlarını bulan düzenektir. Güneş saatinin ilk modeli toprağa çakılan bir odun parçasından ibaret olup ilk defa düşey olarak düzenlenen bir çubuk şeklinde kullanılmış ve gölge uzunluğuna göre zaman tespit edilmiştir.
Günümüze kadar ulaşabilen en eski güneş saati Mısırlılara ait olup, M.Ö. 800 yıllarından kalmadır. Bu saat, uzun bir taş sütunun çevresindeki altı işaretten oluşmaktaydı.
Güneş Saatinin Gelişimi ve Kullanımı
- Pergalı Apollonius (M.Ö. 250): Konik kesit kullanarak daha hassas bir saat elde etmiştir.
- Ptolemi: Kurduğu düzende gölgeleri çeşitli eğik düzlemlerde gösteren bir saat geliştirmiştir.
- Babilliler, Yunanlılar, Romalılar ve Araplar: Değişik biçimlerde güneş saatleri yapmışlardır. Roma'da M.Ö. 290'da ilk güneş saati ortaya çıkmış, Atina'daki bir kulede M.Ö. 100 yılından kalma sekiz güneş saati yer almıştır.
14. yüzyıldan itibaren Avrupa'da kiliselerin ve büyük binaların üzerinde görülen güneş saatleri, Rönesans ile yaygınlaşmış; ancak 19. yüzyıldan itibaren süs olmaktan ileri gitmemiştir.
Çalışma Prensibi
Güneş saatinin çalışma prensibi, Güneş'in gökteki görünür hareketi ile ilgilidir. Saatlerin hassaslığı için Dünya'nın Güneş'i odak kabul ederek hareket etmesi, yörüngenin elips olması ve Dünya'nın dönme ekseninin eğik olması göz önüne alınır.