Hayır, hemofili hastalığının görülme ihtimali erkek ve dişilerde eşit değildir. Erkeklerde görülme olasılığı, dişilerden çok daha yüksektir. Aslında, hemofili neredeyse sadece erkeklerde görülen bir hastalıktır; kadınlar ise genellikle hastalığın taşıyıcısı olurlar.
Bunun temel nedeni, hemofilinin kalıtım şeklidir. Hemofili, pıhtılaşma faktörlerinin eksikliğine bağlı bir kanama bozukluğudur ve bu hastalığa neden olan gen, X kromozomu üzerinde taşınan çekinik bir gendir. Bu tür kalıtıma "X'e bağlı çekinik kalıtım" denir. İnsanlarda cinsiyeti belirleyen kromozomlar şunlardır:
- Kadınlar iki X kromozomuna (XX) sahiptir.
- Erkekler bir X ve bir Y kromozomuna (XY) sahiptir.
Hemofiliye neden olan gen, X kromozomu üzerindedir. Y kromozomunda bu genin bir karşılığı bulunmaz. Bu durumun cinsiyetlere göre sonuçları şunlardır:
-
Erkekler İçin: Erkeklerin sadece bir X kromozomu olduğu için, eğer bu X kromozomu üzerinde hemofili geni (hastalığa neden olan gen) bulunuyorsa, hastalık kesinlikle ortaya çıkar. Çünkü Y kromozomu bu geni dengeleyemez veya telafi edemez. Örneğin, hemofili geni taşıyan bir X kromozomu olan (XhY) bir erkek, hemofili hastasıdır. Bu nedenle, hemofili erkeklerde çok daha sık görülür ve semptomları genellikle daha ağırdır.
-
Kadınlar İçin: Kadınların iki X kromozomu vardır. Eğer bir X kromozomunda hemofili geni bulunsa bile (XhX), diğer sağlıklı X kromozomu genellikle hastalığın belirtilerini maskeler veya hafifletir. Bu durumdaki kadınlar "taşıyıcı" olarak adlandırılırlar. Taşıyıcı kadınlar genellikle sağlıklı görünürler veya çok hafif belirtiler gösterebilirler ancak hastalığı çocuklarına aktarabilirler. Bir kadının hemofili hastası olabilmesi için her iki X kromozomunda da hemofili geninin bulunması gerekir (XhXh). Bu durumun gerçekleşmesi için hem annenin taşıyıcı (veya hasta) hem de babanın hemofili hastası olması gerekir ki bu da oldukça nadir bir genetik kombinasyondur.
Özetle, hemofili hastalığı X'e bağlı çekinik kalıtım nedeniyle erkeklerde çok daha sık görülürken, kadınlar genellikle taşıyıcı rolündedirler ve hastalığı sonraki nesillere aktarabilirler. Bu yüzden, hemofili genetik hastalıklar arasında cinsiyete göre görülme sıklığı açısından belirgin bir fark gösteren önemli bir örnektir.