Mayoz bölünmede oluşan hücrelerin birbirinden farklı olmasının başlıca nedenleri şunlardır:
- Parça değişimi (krossing-over): Mayozun profaz I evresinde homolog kromozomlar arasında genetik materyalin karşılıklı olarak değiş tokuş edilmesi, genlerin yeni kombinasyonlarla karışmasını sağlar.
- Homolog kromozomların rastgele ayrılması (bağımsız ayrılma): Mayoz metafaz I ve anafaz I sırasında homolog kromozom çiftlerinin hücrelerin kutuplarına rastgele dağılması, genetik çeşitliliği artırır.
Bu iki mekanizma sonucunda mayoz bölünme ile oluşan gametlerde genetik çeşitlilik ortaya çıkar ve hücreler birbirinden farklı olur.