Yeryüzünde sıcaklık dağılışına neden olan temel faktörler şunlardır:
- Güneş ışınlarının geliş açısı: Güneş ışınlarının yere değme açısı büyüdükçe birim alana düşen enerji miktarı artar ve sıcaklık yükselir. Işınların geliş açısını Dünya'nın şekli, Dünya'nın yıllık hareketi ve eksen eğikliği ile Dünya'nın günlük hareketi etkiler.
- Bakı ve eğim: Herhangi bir noktanın güneş ışınlarına olan konumudur. Güneşe dönük yamaçlar daha yüksek sıcaklıklara sahiptir.
- Yükselti: Sıcaklık atmosferde yükseldikçe düşer; yükseklere çıkıldıkça atmosferin yoğunluğu, nem oranı ve kalınlığı azalır.
- Nem: Nemin fazla olduğu yerlerde günlük ve yıllık sıcaklık değişimi daha azdır. Nem, yansıyan güneş ışınlarını absorbe eder ve sıcaklığın uzaya kaçmasını önler.
- Okyanus akıntıları: İlk harekete geçtikleri denizlerin sıcaklıklarını ulaştıkları alanlara taşıyarak sıcaklık dağılımını etkilerler.
- Rüzgarlar: Üzerinde bulundukları yüzeylerin sıcaklıklarından etkilenerek sahip oldukları sıcaklıkları ulaştıkları alanlara taşırlar.
- Kara ve denizlerin dağılışı: Kara ve denizlerin özgül ısılarının farklı olması, ısınma ve soğuma sürelerinin değişmesine ve sıcaklık farkı oluşmasına neden olur.