Kızılay, **sivil toplum örgütü (STÖ)** olarak tanımlanır.
Bu ayrımı daha iyi anlamak için önce "resmi kurum" ve "sivil toplum örgütü" kavramlarına kısaca bakalım:
-
Resmi Kurum: Devlet tarafından kurulan, devlet bütçesiyle finanse edilen ve kamu hizmeti sunmakla görevli kuruluşlardır. Örneğin, Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, belediyeler, valilikler birer resmi kurumdur. Amaçları, devletin yasal sorumluluklarını yerine getirmek ve vatandaşlara temel hizmetleri sağlamaktır.
-
Sivil Toplum Örgütü (STÖ): Bireylerin veya grupların belirli bir toplumsal ihtiyacı karşılamak, bir sorunu çözmek veya belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere gönüllülük esasına dayalı olarak kurdukları, devletten bağımsız ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlardır. Dernekler, vakıflar, sendikalar, odalar ve çevre örgütleri sivil toplum örgütlerine örnektir.
Şimdi Kızılay'ın durumuna geri dönelim:
Türk Kızılay, 1868 yılında "Osmanlı Yaralı ve Hasta Askerlere Yardım Cemiyeti" adıyla, dönemin aydın ve ileri gelenlerinin girişimiyle kurulmuştur. Bu, devletin doğrudan bir talimatı veya kuruluşu olmaktan ziyade, toplumun kendi içinden gelen bir insani yardım ihtiyacına cevap niteliğindeydi. Kızılay, faaliyetlerini kendi yönetim kurulu, gönüllüleri ve bağışçılarının destekleriyle sürdürür. Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi'nin temel ilkelerinden biri olan **"Bağımsızlık"** ilkesi, Kızılay'ın devletten özerk bir yapıda çalıştığını ve siyasi, ideolojik, dini veya ekonomik etkilere kapalı olduğunu vurgular. Bu durum, onu net bir şekilde bir sivil toplum örgütü yapar.
Kızılay'ın temel faaliyet alanları (kan hizmetleri, afet müdahale, sosyal yardım, sağlık hizmetleri vb.) devletin kamu hizmetlerini tamamlayıcı nitelikte olsa da, Kızılay bu hizmetleri kendi inisiyatifi, kaynakları ve gönüllüleri aracılığıyla yürütür. Devletle iş birliği içinde çalışması veya bazı yasal düzenlemelere tabi olması, onu bir devlet kurumu yapmaz; aksine, toplum için önemli bir aktör olarak devletle koordinasyon içinde olduğunu gösterir.
Özetle, Kızılay bir grup vatandaşın insani yardım amacıyla kurduğu, devletten bağımsız çalışan ve kâr amacı gütmeyen bir sivil toplum örgütüdür.