Kök veya gövde halindeki kelimelere yapım ekleri eklenerek meydana gelen yeni kelimelere türemiş kelime denir. Aldıkları yapım ekleriyle yeni bir anlam kazanan bu sözcükler, sonlarına bazı ekler alarak değişik biçimlerde cümlede kullanılırlar. Kök halindeki sözcük isim, sıfat, fiil, zamir veya zarf olabilir.
Türemiş kelimelerin özellikleri şunlardır:
- Kök ile türemiş sözcük arasında mutlaka anlam ilişkisi bulunmalıdır.
- Türemiş kelime mutlaka bir adet yapım eki ile oluşmak zorunda değildir; kök kelime birden çok yapım eki alabilir.
- Türemiş sözcük çekim eki alacaksa, çekim eki yapım ekinden sonra gelir.
- Dilimize yabancı dillerden gelen sözcükler, geldikleri dilde türemiş olsalar dahi basit sözcükler sayılır. Ancak bu tür sözcükler Türkçe yapım ekleri alıp türemişlerse birer türemiş sözcük sayılırlar.
Türemiş kelime örnekleri:
- Sucu (isim + yapım eki)
- Güzellik (sıfat + yapım eki)
- Geliş (fiil + yapım eki)
- Benlik (zamir + yapım eki)
- Çokluk (zarf + yapım eki)
- Şarkıcı (şarkı–cı)
- Soygun (soy–gun)
- Örtülü (ört–ü–lü)
- Sessizlik (ses–siz–lik)
- Türkçe (Türk–çe)