Canlıların yaşamlarını sürdürebilmek için ihtiyaç duydukları enerjiyi, aldıkları besin maddelerini oksijen kullanarak veya oksijen kullanmadan elde etmesine solunum denir. Solunumda alınan basit şeker (glikoz) hücre içerisinde parçalanır ve bunun sonucunda enerji, karbondioksit ve su oluşur.
Oksijenli Solunum
Glikozun oksijen kullanılarak parçalandığı solunum çeşididir. Hücrelerde mitokondride gerçekleşir. Bir glikozdan oksijenli solunum sonucunda 38 ATP oluşur.
Oksijensiz Solunum (Mayalanma / Fermantasyon)
Glikozun oksijen kullanılmadan parçalanarak kimyasal bağ enerjisinin ATP enerjisine dönüştürüldüğü olaydır. Oksijenli solunuma göre daha kısa ve hızlı gerçekleşir. Bir glikozdan oksijensiz solunum sonucunda 2 ATP oluşur; bu nedenle oluşan enerji, oksijenli solunuma oranla daha azdır. Birçok bakteri, maya mantarları ve memeli hayvanların çizgili kas hücreleri (oksijensiz durumda) oksijensiz solunum yapar.
Günlük hayatta oksijensiz solunumun görüldüğü bazı olaylar:
- Peynir, yoğurt, turşu, soya sosu ve ekmek yapımında bazı bakteri ve mantarların oksijensiz solunum yapmasından faydalanılır.
- Ağır ve uzun egzersizler sırasında çizgili kaslar yeterli oksijen alamaz ve kas hücreleri oksijensiz solunum yapar. Bunun sonucunda kaslarda yorgunluk hissi veren bir tür asit birikir. Kas hücreleri normal temposuna geçtiğinde yeniden oksijenli solunuma devam eder.