Yaygın elementlerin özellikleri ve kullanım alanları nelerdir?

Question

Elementler ve Kullanım Alanları ?

Answer 1

Elementler ve kullanım alanları hakkında bilgilere göre bazı elementler ve kullanım alanları şunlardır:

• Sodyum (Na): Eczacılık, tarım, fotoğrafçılık, sokak aydınlatmaları, piller, cam yapımı ve sofra tuzu eldesinde kullanılır. Sıvı sodyum nükleer santrallerde soğutucu görevindedir.
• Magnezyum (Mg): Fotoğraf makinelerinin gövde ve flaş kaplamalarında, işaret fişeklerinde, yangın bombalarında ve uçak-füze yapımında alaşımları aracılığıyla kullanılır.
• Alüminyum (Al): Mutfak aletleri ve dekorasyon malzemelerinin ana yapım maddesidir. Hafif ancak güçlü yapısıyla füze ve uçak yapımı ile elektrik iletim hatlarında kullanılır.
• Silisyum (Si): Kum ve kil formu beton ve tuğla yapımında, silikat formu ise mine, emaye ve çanak-çömlek yapımında kullanılır. Elektronik endüstrisinde ve mikroçiplerde yarı iletken olarak önem taşır.
• Fosfor (P): Tarım, hayvancılık, havai fişek, kibrit, deterjan ve diş macunu yapımında kullanılır. Canlılarda sinir ve kemik dokuları için çok önemlidir.
• Kükürt (S): Siyah barut, pil, mantar öldürücü kimyasallar ve doğal kauçuk yapımında kullanılır. Sülfürik asit ticari açıdan en fazla değer taşıyan bileşiğidir.
• Klor (Cl): İçme sularının dezenfekte edilmesinde, kağıt yan ürünleri, boya maddeleri, tekstil, petrol ürünleri, ilaç ve plastik ürünlerin eldesinde kullanılır.
• Argon (Ar): Elektrikli aydınlatma ampullerinde, floresan tüplerde, kesim ve kaynak işlemlerinde koruyucu soygaz olarak kullanılır.
• Potasyum (K): Gübre yapımında, cam, sabun, lens ve yanıcı-patlayıcı maddelerin bileşiminde yer alır.
• Kalsiyum (Ca): Toryum, uranyum ve zirkonyum gibi metallerin hazırlanmasında ve çeşitli alaşımların eldesinde kullanılır. Canlıların kemik, diş ve kabuk yapılarında yer alır.

Answer 2

Bazı Elementler ve Özellikleri / Kullanım Alanları

• Hidrojen (H): Kokusuz, renksiz, tatsız ve saydam bir yapıya sahip olan hidrojen, doğadaki en hafif kimyasal elementtir.
• Helyum (He): Evrende hidrojenden sonra en yaygın bulunan ikinci elementtir.
• Lityum (Li): En önemli kullanım alanı cep telefonları, dizüstü bilgisayarlar ve elektrikli cihazların şarj edilebilir pilleridir.
• Berilyum (Be): Adını bulunduğu değerli taş olan berilden alır. Yer kabuğunda farklı minerallerde bulunur.
• Bor (B): Dünya üzerindeki bor rezervlerinin %73'ü Türkiye'de bulunur. Tinkal, kolemanit, kernit ve boraks bor içeren minerallerdir.
• Karbon (C): Elmas, karbon atomlarının üç boyutta kristal yapı içinde düzenlenmesiyle oluşur.
• Azot (N): Atmosferdeki havanın %78'i azottur. Azotun canlılar tarafından doğal yollarla taşınıp dönüştürülmesine "azot döngüsü" denir.
• Oksijen (O): Suda kolayca çözünebilmesi oksijen solunumu yapan canlıların suda yaşamasını mümkün kılar.
• Flor (F): Diş macunlarında florür bulunur. Fazla miktardaki florür zehirlidir.
• Neon (Ne): En yaygın kullanımı reklam panolarındaki "neon ışıkları" şeklindedir.
• Sodyum (Na): En yaygın sodyumlu bileşik, sofra tuzu olarak bilinen sodyum klorürdür.
• Magnezyum (Mg): Vücudumuzda yüzlerce enzimin çalışmasında rol alır ve kemikleri sağlamlaştırır.
• Alüminyum (Al): Yoğunluğu az, ısıyı iyi ileten, paslanmaya dayanıklı ve şekillendirmesi kolay olan bir elementtir.
• Silisyum (Si): Yer kabuğunda en yaygın bulunan ikinci elementtir ve bir yarı metaldir.
• Fosfor (P): En yaygın kullanım alanı gübre sanayiidir.
• Kükürt (S): Tüm canlılar için hayati önem taşır; amino asitlerden protein üretilmesi için gereklidir.
• Klor (Cl): Bakterileri öldürdüğü için içme suyu ve yüzme havuzu suları için dezenfektan olarak kullanılır.

Answer 3

21. Skandiyum (Sc):
Cıva buharlı lambaların içine katıldığında güneş ışığına benzer çok verimli bir ışık kaynağı oluşturur. Bu nedenle bu element güçlü ışıklandırmalarda kullanılır. Radyoaktif izotopu olan Sc-46 rafinerilerde ham petrol ve benzeri maddeler için iz sürücü olarak kullanılır. Sızıntı tespit edicilerde ve uzay endüstrisinde kullanılmasının yanı sıra tohum yeşertici kimyasalların bileşiminde de yer alır.
22. Titanyum (Ti):
Çeşitli metallerle birlikte kullanılan çok önemli bir alaşım elementidir. Bu alaşımlar hafiflik sağlamlık ve ısıya dayanıklılığın önem taşıdığı endüstrilerde kullanılır. Titanyum çelik kadar dayanıklı ancak ondan %45 daha hafiftir. Alüminyumdansa %60 daha ağır olmasına karşın 2 kat daha dayanıklıdır. Dayanıklılığı ve asitlere karşı dirençli oluşu nedeniyle çeşitli alaşımların yapısına katılır. Deniz suyuna karşı eşsiz bir dayanıklılığa sahip olması nedeniyle deniz suyundan tatlı su elde edilen tesislerde ve tuzlu suya temas eden gemi donanım parçalarının yapımında kullanılır. Kalıcılık ve kapatıcılık özelliği nedeniyle farklı tipteki boyaların yapısına da katılır. Kızılötesi ışığı yansıtma özelliği gösteren titanyum boyasından ısı nedenli görüş kaybının yaşandığı güneş gözlemevlerinde de yararlanılır. Titanyum tetraklorit bileşiği camların renklendirilmesinde kullanılır. Beyaz ve iyi kapatıcı bir pigment olan titanyum dioksit (TiO2) de silgi kağıt boya ve benzeri maddelerin yapımında kullanılır. Safir ve yakut kristallerinin yıldız şekilleri içeriklerindeki titanyum dioksitten ileri gelir.
23. Vanadyum (V)
Paslanmaz çelik üretiminde önemli bir katkı maddesidir. Çelik yüzeylerinin titanyum kaplanması işleminde de bağlayıcı element olarak kullanılır. Vanadyum pentoksit bileşiği seramik yapımında katalizör ve boya sabitleyici olarak kullanılır. Ayrıca süperiletken mıknatısların yapımında çok dayanıklı ve uzun ömürlü alaşımların eldesinde de kullanımı vardır.
24. Krom (Cr):
Çeliğin sertleştirilmesinde paslanmaz çelik üretiminde ve çeşitli alaşımların eldesinde kullanılır. Özellikle otomobil parçalarında ve kesici aletlerde korozyon önleyici kaplama olarak kullanımı da yaygındır. Yüksek erime sıcaklığı nedeniyle tuğla ve kalıp yapımında da rağbet görmektedir. Krom cama zümrüt yeşili bir renk verir ve sık tercih edilen bir katalizördür. Yakut ve zümrütün rengini veren de krom elementidir.
25. Manganez (Mn):
Kuru pillerde depolarizatör olarak ve cam üzerinde demir kirliliği nedeniyle oluşan yeşil rengi yok etmede kullanılır. Ametist taşının rengini veren de manganezdir. Çelik ve pil üretiminde demiryolu makaslarının ve kasaların yapımında ayrıca seramik sanayiinde kullanılır. Güçlü bir oksitleyici olan permanganat (MnO4) eczacılık çalışmalarında nicel analizlerde kullanılır. Canlılar için önemli bir eser element olan manganez özellikle hayvanlarda B1 vitamini kullanımında rol oynar.
26. Demir (Fe):
Bitkilerin ve hayvanların yaşamı için son derece önemli bir element olan demir hemoglobin pigmentinin yapısında da oksijen taşıyıcı olarak işlev görür. Saf halde demir olarak sıklıkla karbon ve diğer metallerle alaşım halinde kullanılır. İnşaatlarda beton kolon kiriş ve yüzeylerin güçlendirilmesinde kullanılır. Çelik sanayiinin ana hammaddesidir.
27. Kobalt (Co):
Demir nikel ve diğer metallerle birleştirilerek "Alnico" adı verilen ve alışılmışın dışında manyetiklenme gücüne sahip olan alaşımın eldesinde kullanılır. Manyetik ve paslanmaz çelik eldesinde jet türbinlerinde ve gaz türbin jeneratörlerinde kullanılan alaşımların üretiminde de yararlanılır. Dayanıklı ve oksitlenmeye karşı dirençli bir metal olması nedeniyle elektrolizle kaplama işleminde de kullanılır. Porselen ve cam sanayilerinde kalıcı ve parlak mavi rengin üretilmesinde kobalt tuzları kullanılmaktadır. Canlıların beslenmesinde de önem taşımaktadır. Kobalt-60 izotopu kanser tedavisinde kullanılır.
28. Nikel (Ni):
Paslanmaz çelik başta olmak üzere korozyona dirençli alaşımların eldesinde kullanılır. Bakır-nikel alaşımlarından yapılan tüpler deniz suyundan tatlı su elde edilen tesislerde kullanılır. Madeni paraların nikel-kadmiyum pillerin ve zırh kaplamalarının yapımında da yararlanılır. Nikel kaplama diğer metalleri koruyucu özelliktedir. Korozyona karşı dayanıklı oluşu nedeniyle elektrolizle kaplama işlemlerinde de tercih edilir.
29. Bakır (Cu):
Bakırın en önemli kullanım alanı elektrik-elektronik sanayidir. Elektrik iletkenliği çok yüksektir. Madeni para ve silah yapımında kullanılan metal alaşımlarının büyük çoğunluğu bakır içerir. Diğer alaşımları da kuyumculukta ve bronz heykelciliğinde kullanılır. Pirinç ve bronz bakır alaşımlarıdır. Tarımda su yosunu öldürücü (algasit) olarak kullanılır. Şekerlerle yapılan analitik kimya testlerinde kullanılan Fehling çözeltisi gibi çeşitli bileşimler de bakır içerirler.
30. Çinko (Zn):
Diğer metallerle çok sayıda alaşımın yapısına katılır. Otomotiv elektrik ve donanım endüstrilerinde kullanılan döküm kalıplarının yapımında da çinko yer alır. Demir ve benzeri metallerin korozyona karşı önlem amacıyla galvanizlenmesinde de kullanılır. Çinko oksit; boya yazıcı mürekkepleri sabun tekstil ürünleri elektronik aletler kauçuk yan ürünleri yer kaplamaları plastik ve kozmetik ürünler gibi günlük yaşamımızın çeşitli tamamlayıcılarında karşımıza çıkmaktadır. Çinko sülfit floresan özelliğe sahiptir ve parlak kadranların floresan lambaların X-ışını ve televizyon ekranlarının yapımında kullanılır. Hayvanların beslenmesinde de önemli bir yer tutmaktadır.

Answer 4

31. Galyum (Ga): Cam ve porselenlere ıslak bir görünüm vermekte kullanılır. Cam üzerine sürüldüğünde parlak bir ayna oluşturur. Yarı iletkenlerin ve transistör benzeri aygıtların üretiminde yaygın olarak kullanılır. Kuartz termometrelerin, lazer diyotlarının yapımında ve tümör tespitinde de kullanılır. Galyum arsenit elektrik enerjisini doğrudan ışığa çevirebilme özelliğine sahiptir.

32. Germanyum (Ge): Arsenik, galyum veya diğer elementlerle takviye edildiğinde elektronik uygulamalarda yaygın olarak kullanılır. Germanyum yarı iletken olarak kullanılır. Germanyum ve germanyum oksit kızılötesi ışığa karşı şeffaftır; bu nedenle kızılötesi spektroskoplarda ve hassas kızılötesi detektörlerde kullanılır. Ayrıca geniş açılı kamera merceklerinde, projektörlerde ve mikroskop merceklerinde tercih edilir. Bazı germanyum bileşikleri kimyasal tedavi yöntemlerinde kullanılır.

33. Arsenik (As): Bronz eldesinde, piroteknide mermi ve güllelerin sertliği ve şeklinin sağlanmasında kullanılır. Bazı bileşikleri tarımda böcek öldürücü ve zehir olarak kullanılır. Transistörler gibi hareketli parçası olmayan aygıtların yapımında önem kazanmıştır. Lazer, LED ve yarı iletkenlerin yapısına katılır. Solunduğunda kanser yapıcıdır ve bağırsaklar ile karaciğere zarar verir. Zararlılarla mücadelede ve ahşap koruyucularda kullanılır ancak yutulması zehir etkisi yapar.

34. Selenyum (Se): Fotoiletken özelliği nedeniyle fotokopi makinelerinde kullanılır. Cam endüstrisinde özellikle yakut renkli cam ve mine yapımında; fotoğrafik toner, fotoelektrik gözeler, televizyon kameraları ve ışık ölçer yapımında yarı iletken olarak ve çelik yapımında katkı maddesi olarak kullanılır.

35. Brom (Br): Su arıtma bileşiklerinde, ağartıcılarda, çeşitli ilaçlarda, alevlenmeyi önleyici kimyasallarda, fumigantlarda ve fotoğrafçılıkta kullanılan inorganik bromitlerin yapısına katılır. Organik bileşikleri iyi bir çözücü olarak değerlendirilir.

36. Kripton (Kr): Seri fotoğrafçılıkta kullanılan flaş lambalarında, floresan ampullerde, morötesi ışınlar (UV) lazerlerde kullanılır. Kripton-85 izotopu kimyasal analizlerde kullanılır.

37. Rubidyum (Rb): Kolay iyonlaşması nedeniyle sezyuma alternatif olarak uzay araçlarının iyon motorlarında kullanılır. Vakum tüpleri ve fotosellerde önemli bir bileşendir. Özel cam yapımında, kalp araştırmalarında ve katalizör olarak da kullanılır.

38. Stronsiyum (Sr): Renkli televizyonların görüntü tüplerinde, demir esaslı mıknatısların yapımında, çinkonun saflaştırılmasında, işaret fişeklerinde ve havai fişeklerde kırmızı renk elde edilmesinde kullanılır. Nükleer pillerde ve fosforlu boyalarda kullanımı vardır. Stronsiyum titanat optik olarak ilgi çekici bir maddedir.

39. İtriyum (Y): Metal alaşımlarında tane boyutunu küçültmekte; alüminyum ve magnezyum alaşımlarının dayanıklılığını artırmakta; cam ve seramik yapımı, ateşe dayanıklı tuğla yapımı, kamera mercekleri ve lazer sistemlerinde kullanılır. Evropyum ile birleştiğinde renkli televizyonlarda kırmızı renk eldesinde kullanılır. İtriyum oksit mikrodalga filtreleri ve itriyum-demir bileşimli lal taşlarının yapımında önemlidir. İtriyum-alüminyum taşı yapay elmas olarak değerlendirilir.

40. Zirkonyum (Zr): Çelik eldesinde, vakum tiplerinde, cerrahi uygulamalarda, flaş ampullerinde, patlayıcılarda ve yapay ipek üretiminde kullanılır. Paslandırıcı maddelerle çalışan kimya dallarında yaygın kullanımı vardır. Niyobyumla birleştiğinde düşük sıcaklıklarda süperiletken özellik gösterir. Zirkonyum oksit ısı şokuna dayanıklı laboratuvar malzemeleri, metalürjik fırın kaplamaları ve cam-seramik endüstrilerinde kullanılır. Vurmalı çalgılar ve fırın tuğlalarının yapımında da faydalanılır.

Answer 5

41. Niyobyum (Nb):
Güçlü paslanmaz çeliklerin yapımında ve bazı paslanmaz çelik türlerinin kaynak çubuklarında ayrıca demir dışı alaşımlarda da kullanılır. Bu alaşımlar güçlü olmalarının yanı sıra diğer özellikleri nedeniyle de boru hatlarının yapımında kullanılırlar. Termal nötronlara karşı düşük yutma kesiti nedeniyle nükleer teknolojide de kullanım alanı vardır. Gemini uzay programı ve benzeri ileri uçuş araçlarının yapı sistemlerinde büyük miktarlarda niyobyum kullanılmıştır. Süperiletken özelliğe sahip olan ve güçlü manyetik alanlarda bile bu özelliğini yitirmeyen NbZr alaşımından yapılan teller güçlü ve dayanıklı mıknatısların yapımında kullanılır. Kuyumculuk alanında da geniş kullanımı vardır. Nükleer reaktörlerde kullanılan paslanmaz çelik alaşımlarının jet ve füzelerin kesici aletlerin ve boru hatlarının yapımında da niyobyumdan faydalanılır.
42. Molibden (Mo):
Isıya ve aşınmaya karşı dirençli olan belli nikel bazlı alaşımların yapımında kullanılır. Nükleer enerji uygulamalarında elektrikli ısıtıcıların ince tellerinde füze ve hava taşıtlarının parçalarının yapımında da yer alır. Petrolün ayrıştırılması işlemlerinde önemli bir katalizördür. Bitkiler için önem taşıyan bir eser elementtir. Molibden sülfit özellikle yağların bozulmaya uğradığı yüksek sıcaklıklarda kullanışlı bir yağlayıcı maddedir. Ultra-yüksek güçteki çeliklerin hemen hepsi %8-25 arası oranda molibden içerir.
43. Teknesyum (= Teknetyum) (Tc):
Tıp ve eczacılık araştırmalarında radyasyon kaynağı olarak kullanılır.
44. Rutenyum (Ru):
Platin ve Paladyum elementlerinin sertleştirilmesinde göz tedavilerinde yumurta kabuklarının kalınlık ölçümlerinde dolma kalemlerin uçlarında ve elektrik kontaklarının yapımında kullanılır. Hava taşıtlarında %10 oranında rutenyum içeren alaşımlar kullanılır.
45. Rodyum (Rh):
Rodyum elementinin en önemli kullanım alanı platin ve paladyum içerikli alaşımlarda sertlik sağlayıcı oluşundan kaynaklanır. Bu alaşımlar ocak sarımları elyaf ve elektrotlar gibi çeşitli malzemelerin yapımında kullanılır. Elektriğe karşı düşük derecede aşınmaya karşıysa yüksek derecede dirençli olması nedeniyle elektrik kontakları yapımında yararlı bir elementtir. Kaplanmış rodyum olağanüstü serttir ve optik aletlerin yapımında kullanılır. Rodyum ayrıca kuyumculuk ve dekorasyon alanlarında telefon röleleri far reflektörleri ve dolma kalem uçlarında da kullanılır.
46. Paladyum (Pd):
Hidrojen ekleme ve çıkarma tepkimelerinde sık kullanılan bir katalizördür. Alaşımları kuyumculuk alanında da kullanılır. Örneğin beyaz altın altın elementinin paladyum ile oluşturduğu bir alaşımdır. Diş hekimliğinde kol saati yapımında seramiklere metal katılması işlemlerinde elektrik rölelerinde ve ameliyat aletlerinin yapımında kullanılır.
47. Gümüş (Ag):
En geniş kullanım alanı kuyumculuk ve gümüş işçiliğindedir. Ancak bu alanlarda kullanılan gümüş %75 oranında bakır ya da başka bir metal içerir. Gümüş ayrıca fotoğrafçılıkta çok geniş bir kullanıma sahiptir. Dişçilikte kullanılan alaşımların yapısında lehim alaşımlarında elektrik bağlantılarında yüksek kapasiteli gümüş-çinko ve gümüş-kadmiyum pillerinde de gümüş kullanılır. Cam ya da metallerin üzeri gümüş boyayla kaplanarak ayna üretilir. Yeni kaplanmış gümüş görünür ışığın en iyi yansıtıcısıdır. Ancak çok hızlı donuklaşır ve yansıtıcı özelliğinin büyük kısmını kaybeder. Morötesi (UV) ışık için zayıf bir yansıtıcıdır. Gümüş iyodit bulutlara yağmur yağdırmak amacıyla kullanılır. Dünyada birçok ülke madeni paraların yapımında da gümüş kullanmaktadır.
48. Kadmiyum (Cd):
Kadmiyum en düşük erime noktasına sahip alaşımların önemli bir bileşenidir. Kullanım alanları arasında %60 ile en büyük payı elektroliz yoluyla kaplama alır. Nikel-kadmiyum pilleri E.M.F. gözeleri ve lehim yapımında; ayrıca nötron yutucu özelliği nedeniyle nükleer reaktörlerde kontrol çubuklarında ve zırhlamada kullanılır. Bazı bileşikleri siyah-beyaz ve renkli televizyon tüplerindeki fosforesan bileşiklerde kullanılır. Bazı bileşikleriyse PVC maddeye dayanıklılık kazandırır. Kadmiyum ve bileşiklerinin çözeltileri zehirlidir. Sülfidi (CdS) sarı pigment olarak kullanılır.
49. İndiyum (In):
Düşük sıcaklıklarda eriyebilen alaşımların yapımında kullanılır. Örneğin %76 oranında galyum %24 oranında da indiyum içeren alaşım oda sıcaklığında sıvıdır. Germanyum transistörlerin damıtıcıların termistörlerin ve fotoileticilerin yapımında kullanılır. Metallerin ve camın üzeri indiyumla kaplandığında atmosferik aşınmaya karşı gümüşle yapılanlardan daha dayanıklı olan aynalar elde edilir. Nükleer santrallerde tepkime zicirlerinin düzenleyicisi olarak kullanılmasının yanında güneş gözelerinin yapımında ve ayrıca kan ve akciğer araştırmalarında kullanılmaktadır.
50. Kalay (Sn):
Çelik konserve kutularının kaplama maddesidir. Ayrıca lehim bronz kalay ve kurşun alaşımlarında yer alır. Bazı diş macunlarının içeriğinde kalay ve flor bileşiği oln SnF5 kullanılır. Süperiletken mıknatısların yapımında da kullanılır. Saf element halinin kullanımı çok sınırlıdır.

Answer 6

Antimon (Sb): Demir alaşımlarını sertleştirmek için kullanılır. Lehim, maskara, kızılötesi dedektörler, diyotlar, kablo kaplamaları, kurşun piller, plastik ve çeşitli kimyasalların yapımında da yer alır. Ayrıca seramik, emaye ve cam boyamada da kullanılır.

Tellür (Te): Bakırın ve paslanmaz çeliğin işlenebilirliğini artırır. Demire katıldığında dayanıklılığını artırarak sülfürik asit kaynaklı aşınmayı azaltır. Seramik sanayinde, metal ve cam ürünlerinin üretiminde, pil kaplama, bateri zilleri, koruyucular, elektrik dirençleri ve termoelektrik aletlerde kullanılır.

İyot (I): Organik kimya ve eczacılıkta önemli bir elementtir. Tıpta tiroksin, iyoditler ve iyodin içeren ürünlerde kullanılır. Tentürdiyot gibi mikrop kırıcı olarak haricen tercih edilir. Eskiden antibiyotik olarak kullanılmış, ancak zehirli olduğundan bu uygulama bırakılmıştır. Fotoğrafçılıkta potasyum iyodit, nişasta testi için koyu mavi renkle indikatör olarak saf iyot çözeltisi kullanılır.

Ksenon (Xe): Elektron tüpleri, stroboskopik lambalar, bakteri öldürücü lambalar ve yakut renkli lazerleri uyaran lambalar yapımında kullanılır. Parçacık fiziğinde, iyon motorlarında ve Xe-133 radyoizotopu olarak da önemli bir kullanım alanına sahiptir. Kendi gazı zehirli değildir ancak bileşikleri çok zehirlidir. Analitik kimyada peroksinatları oksitleyici olarak kullanılır.

Sezyum (Cs): Güneş gözelerinde, atom saatlerinde, kızılötesi lambalarda, katalizör olarak metal hidrojenlemede ve itici güç sistemlerinde kullanılır. Vakum tüplerinde hava kalıntılarını temizlemek için tercih edilir. Oksijene karşı duyarlı ve kolay iyonize olduğundan roket motorlarında yakıt olarak kullanılır.

Baryum (Ba): Vakum tüplerinde, bujilerde, havai fişeklerde ve floresan lambalarda bulunur. Baryum sülfat ve çinko sülfat içeren "Litopon" adlı pigment boya, X-ışını görüntülemede ve cam yapımında kullanılır. Barit petrol kuyularında sıvıların ağırlıklandırılmasında, kauçuk yapımında baryum karbonat, fare zehiri olarak baryum nitrat, klorat ise piroteknikte yeşil rengin elde edilmesinde kullanılır.

Lantan (La): Nadir toprak bileşikleri karbon esaslı aydınlatmada, sinema endüstrisinde stüdyo aydınlatmaları ve projeksiyonda kullanılır. La₂O₃ camın alkali direncini artırır ve özel optik cam yapımında yer alır. Granüllü dökme demirde katkı maddesi olarak bulunur. Hidrojen depolama alaşımlarında enerji depolamada potansiyel taşır. Kamera merceklerinde, çakmaktaşlarında, pil elektrotlarında ve katalitik dönüştürücülerde de kullanılır.

Seryum (Ce): Cam yapımında bileşen ve renk giderici olarak görev yapar. Cam parlatıcı olarak da kullanılır. Petrol arıtımında katalizör, metalürji ve nükleer uygulamalarda yer alır. Alaşımlara ısıya dayanıklılık kazandırır.

Praseodim (Pr): İşlenmesi zor olan bileşiği Pr₂O₃ film stüdyolarında ışıklandırma ve projeksiyonda kullanılır. Tuzları cam ve emaye renklendirmede yer alır. "Didymium" camı adı altında kaynakçı koruyucu gözlüklerinde ve cam yapımı sırasında sarı ışığı filtrelemek için kullanılır.

Answer 7

Neodim (Nd): Cam üzerinde mor renkten şarap kırmızısına ve griye kadar farklı renklerde gölgeler yapan bir renk vericidir. Astronomi çalışmalarında kullanılır. Parlak mor camların ve kızılötesi ışınları süzen camların yapımında, ayrıca kaynakçıların ve cam yapımcılarının kullandığı koruyucu gözlüklerde kullanılır. Neodim tuzları emaye renklendirmede kullanılır.

Prometyum (Pm): Fosforesan özellik gösterir. Işıldayan boya ve plastiklerin yapımında, güneş gözelerinde nükleer enerji pili olarak, kalınlık ölçüm aletlerinde, portatif X-ışını kaynaklarında ve uzay sondaları ile uydularda yardımcı güç kaynağı olarak kullanılır.

Samaryum (Sm): Sinema endüstrisinde karbon esaslı aydınlatmada, kalıcı mıknatıs yapımında (SmCo5), optik camlarda (kızılötesi ışığı soğurucu olarak) ve nükleer santrallerde nötron soğurucu olarak kullanılır.

Evropyum (Eu): Renkli televizyonlarda kırmızı renk eldesinde, lazerlerde ve fosforesan özelliği etkinleştirmede kullanılır.

Gadolinyum (Gd): Oda sıcaklığında güçlü manyetizma gösterir. Demir, krom gibi metallerin alaşımlarına katılarak işlenebilirliği ve ısıya dayanıklılığı arttırır. Mikrodalga uygulamalarında kullanılan gadolinyum-itriyum lal taşları ve televizyonlardaki renk maddelerinde kullanılır.

Terbiyum (Tb): Katı hal elektronik elemanlarda, renkli televizyon tüplerinde yeşil fosforu etkin hale getirici olarak, yüksek sıcaklıklarda yakıt hücrelerini sağlamlaştırıcı kristal olarak ve lazerlerde kullanılır.

Disprosiyum (Dy): Nükleer santrallerde soğutucu çubuklarda, lazer yapımında, kızılötesi ışık kaynağı olarak ve kimyasal tepkimelerde kullanılır.

Holmiyum (Ho): Nükleer santrallerde kontrol çubuklarının yapısına katılır.

Erbiyum (Er): Vanadyuma eklendiğinde sertlik ve işlenebilirliği artırır. Cam, porselen ve emaye sırlarında pembe renklendirici olarak kullanılır.

Tulyum (Tm): Pahalı olduğu için kullanım alanları sınırlıdır. Nükleer reaktörlerde bombardımana uğrayan Tm-169 izotopu portatif X-ışını ekipmanlarında radyasyon kaynağı olarak kullanılır. Doğal tulyum seramik manyetik maddelerde (ferritlerde) ve mikrodalga ekipmanlarında kullanılır.

İterbiyum (Yb): Paslanmaz çeliğin dayanıklılığını, tanecik inceliğini ve diğer mekanik özelliklerini iyileştirmek için metalurji ve kimya deneylerinde kullanılır.

Answer 8

71. Lutesyum (Lu):
Termal nötron etkinliği sonrasında saf beta ışınımı yayan kararlı lutesyum çekirdekleri çatlatma alkilasyon hidrojen ekleme ve polimerizasyon işlemlerinde katalizör olarak kullanılır.
72. Hafniyum (Hf):
Aşınmaya karşı olağanüstü derecede dayanıklı olan bu element çok iyi nötron soğurabilme özelliği nedeniyle nükleer denizaltılardaki reaktör kontrol çubuklarında kullanılır. Vakum tüplerinde de gaz emici niteliğiyle bir "gaz avcısı" olarak kullanılır.
73. Tantal (Ta):
Elektrolitik kapasitörlerin vakum fırınlarının kimyasal işlemlerde kullanılan aletlerin nükleer reaktörlerin hava taşıtlarının ve füze parçalarının yapımında kullanılır. Vücut sıvılarının tamamına karşı dirençli olması nedeniyle ameliyat gereçlerinin yapımında da tantal elementinden yararlanılır. Tantal oksitten elde edilen yüksek kırılma indisine sahip özel camlar kamera merceklerinin yapımında kullanılır. Los Alamos'ta çalışan bilim insanları tarafından yapılan ve erime noktası 3738°C olan tantal karbid grafit alaşımı yapılan en sert maddelerden biri olarak kabul ediliyor.
74. Tungsten (W):
Tungsten ve alaşımları elektrik ampullerindeki ince tellerin elektron ve televizyon tüplerinin elektrikli fırınlarda sarımların ve ısıtıcı elemanların yapımında kullanılır. X-ışını hedeflerinde hava taşıtlarında ve metal buharlaştırma işlemleri gibi yüksek sıcaklık gerektiren uygulamalarda da kullanılır. Tungsten tozunun elektronik endüstrisinde geniş bir kullanımı vardır. Tungsten karbid metal işçiliğinde madencilikte ve petrol endüstrisinde önem taşıyan bir bileşiktir. Tungstenin kalsiyum ve magnezyum tuzları floresan aydınlatmalarda diğer bazı bileşikleri de boyalarda kullanılır.
75. Renyum (Re):
Kütle spektrograflarında ve iyon ölçüm aletlerinde bulunan ince tellerin yapımında kullanılır. Aşınmaya ve bozunmaya karşı dirençli olması nedeniyle elektrik kontaklarında ve yüksek kaliteli bilimsel gereçlerin kaplamalarında kullanılır. Fotoğrafçılıkta kullanılan flaş ampullerinin yapımında da renyumdan yararlanılır. Renyum-molibden alaşımları -263°C(10 K)'de süperiletkendir. Uçak bujilerinde telefon rölelerinde dolmakalem uçlarında ve far yansıtıcılarında da kullanılır.
76. Osmiyum (Os):
Osmiyum metalinin en büyük kullanım alanı diğer metallerle çok sert alaşımların oluşturulmasıdır. Bu alaşımlar çeşitli aletlerde kullanılan millerin fonograf iğnelerinin dolmakalem uçlarının ve benzeri aletlerin yapımında kullanılır. Osmiyum tetraoksit parmak izi tesbitinde ve mikroskopla incelenmek üzere hazırlanan yağlı doku preparatlarının boyanmasında kullanılır.
77. İridyum (Ir):
Esas olarak platini sertleştirici unsur olarak kullanılmasının yanı sıra yüksek sıcaklıklara dayanıklı maddelerin yapımında da önemlidir. Elektrik kontaklarında özel saklama kaplarının yapımında kansere karşı radyasyon tedavisinde derialtı iğnelerinde ve helikopter bujilerinde kullanılır.
78. Platin (Pt):
Laboratuvar kaplarının bozunmaya dayanıklı gereçlerin tellerin ve ısıluçların yapımında kuyumculukta diş hekimliğinde ve elektrik kontaklarında kullanılır. Platin-kobalt alaşımları güçlü manyetik özellik gösterir. Platin rezistans telleri çok yüksek sıcaklıklarda çalışan elektrikli fırınların yapımında kullanılır. Arabalarda hava kirliliğini önleyici donanımların yapımında füzelerin uç konilerinin ve jet motorlarının ağızlıklarının kaplamasında büyük gemilerin denizaltı boru hatlarının ve çelik desteklerin katodik koruma sistemlerinde de platinden yararlanılır. Sülfürik asit eldesinde ve petrol ürünlerinin işlenmesinde katalizör olarak platin kullanılmaktadır.
79. Altın (Au):
Madeni para yapımında kuyumculukta dekorasyonda ve diş hekimliğinde kullanılır. Durağan olması ve kızılötesi ışığı iyi yansıtması nedeniyle uzay uydularında kaplama maddesi olarak kullanılır. Kolay işlenebilirliği nedeniyle elektronik endüstrisinde de kullanımı vardır.
80. Cıva (Hg):
Termometrelerin barometrelerin difüzyon pompalarının ve daha birçok laboratuvar gerecinin yapımında kullanılır. Cıva buharlı lambaların ve reklam ışıklandırmalarının cıvalı şalterlerin diş hekimliğinde kullanılan bazı karışımların koruyucu boyaların böcek öldürücü ilaçların ve pillerin yapısında da cıva bulunur.

Answer 9

Elementlerin kullanım alanları şöyledir:

• Talyum (Tl): Kükürt, selenyum veya arsenik ile bileşikleri cam yapımında, talyum oksit kırılma indisi yüksek camlar ile güneş gözelerinde, talyum sülfat rodentisit ve karınca öldürücü olarak, talyum bromid-iyodit kristalleri ise kızılötesi optik malzemelerin yapımında kullanılır. Deri enfeksiyonlarının tedavisinde de sınırlı bir kullanımı vardır.
• Kurşun (Pb): Ses yalıtımında, X-ışını ekipmanlarında ve nükleer santrallerde radyasyon kalkanı olarak, boya yapımında ve akromatik merceklerde kullanılan kristal camların üretiminde işlev görür.
• Bizmut (Bi): Düşük erime noktalı alaşımları yangın alarmları ve söndürücü güvenlik donanımlarında kullanılır. Ayrıca işlenebilir demir yapımında, akrilik elyaf eldesinde katalizör olarak, lastik üretiminde, cam ve seramik sanayinde, eczacılıkta, parfümeride, nükleer santrallerde yakıt taşınmasında ve kalıcı mıknatıs yapımında yer alır.
• Polonyum (Po): Uzay uydularında ısı kaynağı, berilyum ile alaşımları nötron kaynağı olarak kullanılır. Dokuma tezgahlarında statik yüklerin uzaklaştırılmasında ve fotoğraf filmlerinden tozları temizleyen fırçalarda bulunur.
• Astatin (At) ve Fransiyum (Fr): Bilinen bir kullanımı bulunmamaktadır.
• Radon (Rn): Hastanelerde radyasyon tedavilerinde, kanser türlerine karşı ve deprem tahminlerinde kullanılır.
• Radyum (Ra): Radon gazı eldesinde, kendiliğinden ışıldayan boyaların yapısında, kanser tedavisinde ve nötron kaynağı olarak kullanılır.
• Aktinyum (Ac): Nötron kaynağı olarak ve termoelektrik enerji üretiminde kullanılır.
• Toryum (Th): Nükleer enerji kaynağı (U-233'e dönüşerek), güçlü alaşımların eldesinde, kızılötesi fotoelektrik hücrelerde, gaz lambası fitillerinde, magnezyum alaşımlarında, elektronik donanım tellerinin kaplanmasında, laboratuvar kaplarında, kaliteli fotoğraf merceklerinde ve çeşitli kimyasal süreçlerde katalizör olarak kullanılır.

Answer 10

Elementlerin kullanım alanları şu şekildedir:

• Protaktinyum (Pa): Bilinen bir kullanımı bulunmamaktadır.
• Uranyum (U): Yüzyıllar boyu camlara renk verici madde olarak kullanılmıştır. Günümüzde nükleer santrallerde ve nükleer silahların yapımında kullanılır. Doğal ya da U-235 izotop içeriği düşük yüzdede zenginleştirilmiş uranyum, nükleer güç reaktörlerinde elektrik eldesi için tercih edilir. Ayrıca zırh kaplamalarında ve büyük hava taşıtlarının kanatlarında ağırlık olarak da kullanımı vardır.
• Neptünyum (Np): Nötron belirleyici aygıtlarda kullanılır.
• Plütonyum (Pu): Nükleer silahlarda patlayıcı madde olarak kullanılır (1 kilogram plütonyumun tamamen patlaması 20 bin ton güçlü kimyasal patlayıcıya eşdeğer etki yaratır). Pu-238 izotopu Apollo'nun ay görevlerinde ay yüzeyinde çalışan sismik ekipman için güç kaynağı olarak kullanılmıştır. Kalp atışlarını düzenleyici olarak da kullanımı bulunmaktadır.
• Amerikyum (Am): Amerikyum-241 izotopu duman belirleyicilerinde kullanılmaktadır.
• Küriyum (Cm): Sınırlı miktarlarda bulunabilmesi nedeniyle çok az kullanım alanı vardır. Mars seferinde kullanılan Alfa Proton X-ışını spektrometresinde alfa parçacığı kaynağı olarak kullanılmıştır.
• Berkelyum (Bk): Sınırlı sayıda bileşiği elde edilmiş ve ancak bunlar üzerinde çalışılmıştır. Amerikyumun alfa parçacıklarıyla bombardımanı sonucu elde edilir.
• Kaliforniyum (Cf): Çok sınırlı miktarda bulunabildiği için kullanım alanları da sınırlıdır. Nükleer araştırmalarda fisyon parçacıkları kaynağı, altın ya da gümüş arama çalışmalarında nötron kaynağı ve petrol kuyularında kullanılan nem ölçüm aygıtlarında kullanılır.
• Aynştaynyum (Es): Bilinen bir kullanımı bulunmamaktadır.
• Fermiyum (Fm): Bilinen bir kullanımı bulunmamaktadır.
• Mendelevyum (Md): Md-256 izotopu mendelevyum elementinin sulu çözeltilerde gösterdiği bazı kimyasal özelliklerin açıklanabilmesinde kullanılmaktadır.