Tarık Buğra'nın Osmancık adlı romanının özeti, Osman Gazi Hân'ın ölüm döşeğindeki halleriyle başlar. Roman, Osman Gazi'nin çocukluğundan itibaren Osmancık adıyla geçirdiği dönemi, gençliğini, gururlu ve ele avuca sığmaz halini ele alır.
Osmancık'ın hayatındaki dönüm noktası, Şeyh Ede Balı ile karşılaşmasıdır. Ede Balı ile tanışmadan önce gururu için yaşayan Osmancık, Ede Balı'nın sözleriyle sarsılır ve bir değişim ve arayış dönemi içine girer. Tekkede gördüğü Malhun Hâtun'a aşık olur ve onu töresince istetir; ancak Ede Balı halleri müsavi olmadığı gerekçesiyle kızını vermez. Roman, Osmancık'ın bu süreçteki durulup arınışını, büyük yörüngeye oturuşunu ve ülküsünün gerçekleşmesini konu alır.