Kasnak:
Dişli çarklarda olduğu gibi dönme hareketini iletirler (n1.r1 = n2.r2). Birbirine aynı ip veya zincirle düz bağlı kasnakların dönme yönleri aynı, ters bağlı kasnakların dönme yönleri ise zıttır. İkiden fazla kasnak bulunan sistemlerde aradaki kasnakların son kasnağın tur sayısına etkisi yoktur, ancak dönme yönüne etkisi vardır.
Çıkrık:
Çıkrık, doğal ya da yapay liflerden iplik eğirmek için kullanılan bir araçtır. Aynı eksen etrafında birlikte dönebilen iki veya daha fazla silindirden meydana gelirler. Bu sistemde yük küçük çaplı silindire bağlı iken kuvvet çapı büyük olan silindire etki eder. Çıkrıklar kuyulardan su çekmek, tekstil fabrikalarında tezgahlarda ve eskiden yün eğirmek amacı için sıklıkla kullanılan basit makinelerdir.
Çıkrık Türleri ve Özellikleri:
- El tahrikli çıkrıklar: Pedallara basılarak ya da motor kullanarak değil, elle ve bir krank yardımıyla çarkın döndürülerek kullanıldığı çıkrıklardır.
- Masaüstü ya da yer çarkı: Bilinen en eski çıkrık türüdür. Küçük, portatif, elle çevrilen yapısıyla pamuk ve diğer ince küçük lifli iplikleri eğirmek için çok uygundur.
- Büyük çıkrık (yürüme çıkrığı veya yün çıkrığı): En eski çıkrık tiplerinden biridir ve genellikle yün eğirmek için kullanılır. Boyu normalde 1,5 metreden fazladır.
- Pedallı çıkrık: Tahriği kullanıcının elinden ziyade ayağı yardımıyladır. Kullanıcı oturur ve döner çarka bağlı bir krank kolu ve pedal yardımıyla çıkrığı döndürür; bu sayede iki eli de iplik eğirmek için kullanılabilir.
- Çift tahrikli çıkrık: Adını volanın etrafında iki kere dönen ip çekiş bandından alır.
- Tekli çıkrık: Tek volanı ve ip çekiş bandı bulunur.
- Kale tipi çıkrık: İğne ve mekik çarkın yanından çok üzerinde yerleştirildiğinde çıkrık kale tipidir. Daha küçük olabilen bu çıkrıkların saklanması kolaydır.