Mayoz Bölünmenin Evreleri
Mayoz bölünme, bir hücrenin arka arkaya iki defa bölünmesiyle gerçekleşir ve sonuçta dört yeni hücre oluşturulur. Mitozda görülen Profaz, Metafaz, Anafaz ve Telofaz safhaları mayozda iki defa gerçekleşir. Bu bölünmelerden birincisi esas mayoz olup, ikincisi mitoz gibi gerçekleşir.
MAYOZ I
Oluşacak hücrelerin gen dizilişi ve kromozom sayısı bakımından değişikliğe uğraması bu bölünmede olur. Bölünme başlamadan önceki interfaz evresi mitozdaki gibi gerçekleşir.
- Profaz I: En önemli ve uzun safhadır. Eşlenmiş kromatin iplikler kısalıp kalınlaşarak kromozomları meydana getirirler. Eşlenmiş homolog kromozom çiftleri yan yana gelerek tetrat denilen 4 kromotitli yapıları oluştururlar. Kromatitlerin birbirlerine sarılmasına sinapsis denir. Tetrat esnasında sinaps yapan kardeş olmayan kromatitler arasında parça (gen) değişimi olabilir, buna krossing-over denir. Profaz-I sonunda çekirdekçik ve çekirdek zarı kaybolmuş, sentrozomlar kendini eşleyerek zıt kutuplara çekilmiş durumdadır.
- Metafaz I: Mitozdakinden biraz farklı olarak eşlenmiş kromozomlar ekvator bölgesinde iki sıra halinde dizilirler. Homolog kromozomlar sıralanırken karşı karşıya gelirler.
- Anafaz I: Kardeş kromatid ayrılması olmaz; homolog kromozomlar (eşlenmiş haliyle) biri bir hücreye, diğeri öbür hücreye gidecek şekilde ayrılır. Mayoz bölünme sonucunda kalıtsal yapısı farklı hücrelerin oluşmasını sağlayan esas olay budur.
- Telofaz I: Mitozdakinden farklı değildir. Çekirdek zarları ve çekirdekçik oluşarak sitoplazma bölünür. Oluşan iki hücre haploid (n)dir. Kısa süren Telofaz I'den sonra Mayoz II başlar.
MAYOZ II
Normal bir mitoz gibi gerçekleşir ve I. mayozdan daha kısadır. İki bölünme arasında interfaz olmadığı için DNA'lar bir daha eşlenmez, sadece sentrozom eşlenmesi gerçekleşir. Başlangıçta 2n kromozomlu (diploid) olan hücreden bu bölünmenin sonunda haploid (monoploid) 4 hücre oluşur. Bu hücreler ana hücreden ve birbirlerinden kromozom sayısı ve yapısı yönüyle farklıdırlar.