Atom, içinde organize tanecikler bulunan ve bunlara bölünebilen, maddenin en küçük ve temel yapı taşıdır. (Madde: Boşlukta yer kaplayan ve ağırlığı olan varlıktır.)
Bütün maddeleri meydana getiren 105 çeşit element bilinmektedir. Element, kendisinden başka özellikte maddeler çıkarılmayan saf maddedir. Bu elementlerin her birini meydana getiren en küçük yapı taşları atomlardır. Aynı cins atomlar elementi meydana getirir (örneğin hidrojen ve demir). Farklı atomların bir araya gelmesinden oluşan maddelere ise bileşik denir (örneğin su).
Atom Teorileri
Rutherford (1911): İnce bir altın levhadan alfa tanecikleri geçirerek atomların içinin boş olduğunu ve merkezinde artı yüklü bir çekirdek bulunduğunu gösterip gezegen modelini ileri sürdü.
Bohr (1913): Elektronların çekirdek çevresinde belirli yörüngelerinin olduğunu ileri sürerek quanta yörünge modelini geliştirdi.
De Broglie: Bohr modelindeki yörüngeleri, elektronun madde dalgasının kendi içinde kapalı olarak titreştiği alanlar olarak açıkladı.
Schrödinger ve Heisenberg (1927): Modern atom teorisini ortaya koydular. Bu teoriye göre elektron için belirli bir yol ve yörünge yoktur; elektronlar orbital veya yük bulutu adı verilen alanlarda bulunabilir.
Atomun Yapısı ve Boyutu
Bugün bilinen yapıya göre atom; artı yüklü protonların ve yüksüz nötronların bulunduğu bir çekirdek ile çekirdek etrafındaki eksi yüklü elektronlardan oluşur. Bir atomdaki proton ve elektron sayıları eşit olduğunda atom nötrdür.
Atomun yarıçapı yaklaşık 10 -8 cm, çekirdeğin yarıçapı ise 10 -13 cm'dir. Çekirdeğin çapı atomun çapından 100.000 defa daha küçüktür. Atomun kütlesinin hemen hemen tamamı çekirdekte toplanmıştır.
Proton, Nötron ve Elektron
- Proton: Çekirdeği oluşturan parçacıklardandır, +1 yüklüdür. Kütlesi 1,673.10 -24 gramdır.
- Nötron: Çekirdeği oluşturan parçacıklardandır, elektrikçe yüksüzdür. Kütlesi 1,675.10 -24 gramdır.
- Elektron: Çekirdek etrafında döner, -1 yüklüdür. Kütlesi protonun 1836'da biri kadardır.
Bir atomun çekirdeğindeki proton sayısı atom numarasını, proton ile nötron sayısının toplamı ise atomun kütlesini verir.