Question

Azotun Özellikleri, Atmosferdeki Oranı ve Elde Edilmesi

Answer 1

Azot, 1772'de Daniel Rutherford tarafından resmen keşfedilmiştir. Azotun bulunuşu ve kullanım alanları ile ilgili kaynaklarda yer alan bilgiler şunlardır:

Bulunuşu ve Elde Edilişi

• Azot endüstriyel anlamda, sıvı havanın kısmi distilasyonu ile ya da gaz halindeki havadan mekanik olarak (basınçlı ters osmos yöntemi) elde edilir.
• Sodyum azidin (NaN3) ve amonyum dikromatın bozunması ile saf olarak elde edilebilir.
• Amonyanın kireç kaymağı ile reaksiyonu da azot eldesinde kullanılan bir diğer yöntemdir.
• Moleküler azot, hayvan dışkılarının üre ve ürik asit halinde büyük kısmını oluşturur. Saturn'ün Ay'ı Titan'ın atmosferinde büyük oranda bulunur ve yıldızlar arası uzayda da varlığı saptanmıştır.

Kullanım Alanları

• Endüstriyel ve Zirai Kullanım: Haber prosesi ile amonyağa dönüştürülerek gübre veya patlayıcı gibi maddelerin üretiminde başlangıç maddesi olarak kullanılır. Güherçile (sodyum veya potasyum nitrat) ve barut yapımında, ayrıca nitrik asit üretiminde yararlanılır.
• Azot Gazı: Oksidasyonun istenmediği ortamlarda hava yerine paketlenmiş gıdaların tazeliğini korumakta, sıvı patlayıcıların üzerini örtmekte, elektronik bileşenlerin ve paslanmaz çelik üretiminde kullanılır. Ayrıca inert, nemsiz ve oksitleyici olmayan özelliklerinden dolayı uçak lastiklerinin şişirilmesinde tercih edilir.
• Sıvı Azot: Gıda ürünlerinin daldırılarak dondurulması ve taşınımında, canlı dokuların, üreme hücrelerinin ve biyolojik örneklerin korunmasında, bilim eğitimindeki görsel deneylerde, soğutucu olarak, dermatolojide siğil veya cilt yaralarının alınmasında ve bilgisayar donanımlarının soğutma sistemlerinde kullanılır.

Answer 2

Azot Hakkında Bilgiler

Dünya etrafındaki atmosferde oksijen ile karışım halinde bulunan renksiz bir gazdır. Atmosferin hacim olarak % 78.09’u azot, % 20.95'i oksijendir. Kimyada (N) sembolü ile gösterilir ve serbest halde iki atomlu moleküller halinde (N2) bulunur. Atom numarası 7'dir.

Elde Edilmesi

• En önemli azot kaynağı havadır. Havanın sıvılaştırılıp fraksiyonlu destilasyona tabi tutulması ile elde edilir.
• Amonyum nitritin (NH4NO2) ısıtılması ile saf azot elde edilir.
• Aktif metallerin hava azotu ile verdiği nitrürlerin bozunmasından elde edilir.
• Amonyakın sıcakta bakır oksit (CuO) üzerinden geçirilmesinden veya kireç kaymağı ile yükseltgenmesinden elde edilir.

Kullanılış Alanları

En çok amonyak yapımında, az miktarda ise kalsiyum siyanamid (azotlu kireç) yapımında kullanılır. Kimyasal reaksiyonlarda inert atmosfer olarak, sıvı azot ise süper soğutmada değerlendirilir. Gübre üretiminde ve harp mühimmatı (patlayıcı maddeler) yapımında da azot bileşiklerinden faydalanılır.