Kenevir (Cannabis), Cannabaceae familyasına ait, tek yıllık bir bitki cinsidir. Anavatanı Orta Asya olan kenevir; ılıman ve tropik bölgelerde yetişir ve kültürü yapılır. 50 cm ile 3 metre boylarında, sert, çalımsı, gövdesi içi boş ve pürtüklü, palmat yapraklı, iki evcikli (dioik) ve otsu bir bitkidir.
İnsanlık tarihinin en eski bitkisel ham madde kaynaklarından biri olan kenevirin kullanım alanları şunlardır:
- Saplar ve Lifler: Saplarında bulunan lifler dayanıklı ve oldukça uzundur. İplik, dokuma, kumaş yapımında ve kaba dokumacılıkta (çuval, halat, çanta, ağ yapımı gibi) kullanılır. Hamurlu kısmı ise kâğıt yapımında değerlendirilir. Liflerde lignin maddesi biriktiğinde esneklik özelliği azalır.
- Yapraklar: Tıpta ve kozmetikte kullanım alanları vardır.
- Tohumlar: Oldukça yağlı ve besleyici olması nedeniyle gıda ve yakıt olarak kullanılır. Sabun ve boya yapımında tohumlarından yararlanılır. Ayrıca tohumları kuşların en sevdiği besinlerdendir.
Türleri ve Kullanım Amaçları:
- Cannabis sativa: Yağ ve lif eldesinde kullanılan türdür.
- Cannabis indica: Esrar eldesinde kullanılan türdür. Kenevirin esrar yapımında kullanılanı dişi eşeyli bitkidir ve yetiştirilmesi için Tarım Bakanlığından izin alınması gerekmektedir. Erkek bitki esrar elde etmede kullanılmazken, yetiştirmek için izin gerekli olup olmadığı kanunda tam olarak belirtilmemiştir.
Türkiye'de kenevirin yetiştiği yerler arasında Kastamonu, Samsun, Kocaeli, Adana, Amasya, Kayseri, Sivas, İzmir, Kütahya ve yasadışı olarak Antakya yer almaktadır.