Sened-i İttifak, II. Mahmut ile ayanlar arasında 1808 yılında imzalanan bir anlaşmadır. Bu anlaşma ile padişahın yetkileri kısıtlanmış ve Osmanlı'da demokratikleşme süreci başlamıştır. Dönemin sadrazamı Alemdar Mustafa Paşadır. Sened-i İttifak'ın milliyetçilik akımı ve Avrupalı devletlerle ilgisi yoktur.
Maddeleri
- Devlet ayanların varlığını kabul etmiştir.
- Ayanlar devlet otoritesini kabul ederek verilen emirlere uyacaklardır.
- Ayanlar yapılan ıslahatlara bağlı kalacaklar ve kendi bölgelerindeki halka adaletli davranacaklardır.
- İstanbul'da herhangi bir ayaklanma çıkarsa ayanlar isyanı bastırmaya yardımcı olacaklardır.
Önemi
- Osmanlı tarihinde feodal anlayışın oluşmasını sağlayan belgedir.
- Ayanların varlığı tanınarak hukuki hale getirilmiştir.
- Osmanlı Devleti'nin ayanlara söz geçiremeyecek kadar güçsüz olduğunun göstergesidir.
- Osmanlı'da ilk defa padişah kendi dışındaki bir gücü (ayanları) kabul etmiştir.
- Nizam-ı Cedid yerine Sekban-ı Cedid adlı yeni bir ocak kurulmuştur.
Ayan: Bir şehrin ileri gelenleri, esnaf ve ailelerden oluşan kişilerdir.
Feodal: Derebeylik sistemidir; toprak ve üzerinde yaşayanları tek bir kişinin malı saymaktır, merkeziyetçi olmayan yönetim biçimidir. Osmanlı, Sened-i İttifak ile ayanların varlığını tanıdığı için feodal bir yapıya dönmüştür.