Question

Türkiye’de demokrasinin gelişim süreci hangi aşamalardan geçmiştir?

Answer 1

Türkiye'de demokrasiyi kurma çabalarının yaklaşık 200 yıllık bir tarihi gelişim süreci vardır. 1808’de Sened-i İttifak ile başlayıp, 1876’da Kanun-i Esasi’nin ilânı ile gelişen süreç Cumhuriyetin bir eseri olarak günümüze kadar devam etmiştir.

Cumhuriyetin kuruluş dönemi olan 1923-1938 arasında çok partili sistem denemeleri yapılmış ancak başarılı olunamamıştır. İkinci Dünya Savaşı’nı demokratik ülkelerin kazanacağı belirmeye başlayınca iktidardaki parti, iç ve dış dinamiklerin uygun olduğunu görerek çok partili sistemi kurma kararını yürürlüğe koymuştur. 14 Mayıs 1950’de yapılan seçimler sonucunda demokratik yöntemlerle Türkiye’de iktidar değişimi gerçekleşmiştir.

Demokrasi, günümüz Türk toplumu için kendisinden artık hiçbir şekilde vazgeçilemeyecek modern bir yaşam şekli haline gelmiştir.

Answer 2

Demokrasi, kelime anlamı olarak halkın kendi kendini yönetmesidir. Eski Yunancada “demos” (halk) ve “kratos” (otorite) kelimelerinin birleşmesinden oluşan “demokratia” sözünden gelmektedir ve “halk idaresi” anlamına gelir.

Demokrasinin çeşitleri şunlardır:

• Doğrudan doğruya demokrasi: Siyasi kararların, çoğunluk esasına göre, yurttaşların oy çokluğu ile doğrudan doğruya şehir halkı tarafından alındığı yönetim şeklidir.
• Temsili demokrasi: Yurttaşların siyasi haklarını doğrudan doğruya değil, kendi seçtikleri ve kendilerine karşı sorumlu olan temsilciler yoluyla kullandıkları yönetim şeklidir.
• Yarı doğrudan demokrasi: Temsili demokrasinin bazı mahzurlarından kurtulmak ve doğrudan demokrasiye yaklaşmak için başvurulan; referandum, halkın kanun teklifi ve halkın vetosu gibi yollarla sağlanan sistemdir.
• Liberal demokrasi (Anayasal demokrasi): Çoğunluğun meydana getirdiği iktidarın, azınlığın da haklarını (kişisel ve kamu hakları, söz hürriyeti, din hürriyeti vb.) güvence altına alan ve anayasa hükümleriyle sınırlanmış demokrasi çeşididir.
• Sosyal veya ekonomik demokrasi: Doğrudan doğruya, temsili liberal demokrasiyi ve bunların öne sürdüğü ilkeleri dikkate almaksızın, toplumsal ve ekonomik farkları azaltma, servet dağılımındaki eşitsizliklerden doğan farkları en azına indirme gayesini güden demokrasi türüdür.

Demokrasinin esasları:

• Demokrasi günümüz anlamıyla bir hükümet şekli olduğu gibi, toplum hayatını düzenleme bakımından bir kurallar bütünüdür.
• Soy, sop, servet, ırk ve benzeri özellikler hiçbir şahsa başkalarına karşı üstünlük sağlamaz.
• Fertler arasında büyük çapta ekonomik farklılıklar olmaz ve kanun karşısında herkes eşit sayılır.
• Fertlerin hükümet baskısı altında kalıp ezilmelerini önler.
• Herkesin konuşma, basın-yayın ve din hürriyeti vardır.
• Kanunlara aykırı olmamak kaydıyla yürürlükteki hükümete muhalefet etme, icraatlarını serbestlikte tenkit ve tasvip etme hakkı ile görüşleri serbestçe açıklama hakkı bulunur.