Osman Hamdi Bey (30 Aralık 1842, İstanbul - 24 Şubat 1910, İstanbul), Osmanlı döneminin önde gelen arkeolog, müzeci, ressam ve Kadıköy'ün ilk belediye başkanıdır.
Rum asıllı olup, Sakız Adası'ndan küçük yaşta evlatlık olarak gelen Osman Hamdi Bey, Osmanlı sadrazamlarından İbrahim Ethem Paşa'nın oğludur. Ayrıca müzeci Halil Ethem Bey ve nümizmat İsmail Galip Bey'in ağabeyidir.
Türkiye'nin ilk profesyonel arkeoloğu kabul edilir. En önemli arkeolojik çalışması 1887-1888 yıllarında yaptığı Lübnan’daki Sayda Kral Mezarlığı kazılarıdır. Bu kazılarda dünyaca ünlü İskender Lahdi'ni keşfetmiştir.
Aynı zamanda çağdaş Türk müzeciliğinin kurucusudur. İstanbul Arkeoloji Müzesi’ni kurmuş, 29 yıl boyunca müdürlüğünü yapmış ve müzeyi dünya çapında saygın bir müze haline getirmiştir.
Sanayi-i Nefise Mekteb-i Alisi'nin (şimdiki Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi) kurucusudur ve ilk Türk ressamlardan biri olarak kabul edilir. Türk resminde figürlü kompozisyon kullanan ilk ressam olarak da tanınır.