Anadolu ve Mezopotamya, insanlık tarihinin en parlak sayfalarının yazıldığı, medeniyetlerin doğduğu topraklardır. Bu coğrafyalar, yazının icadından ilk şehirlerin kurulmasına, tarımın gelişmesinden hukuk sistemlerinin oluşmasına kadar pek çok yeniliğe ev sahipliği yapmıştır. İşte bu kadim topraklarda hüküm sürmüş başlıca uygarlıklar:
Anadolu Uygarlıkları
Anadolu, dağlık ve verimli ovalarıyla pek çok farklı kültüre ev sahipliği yapmıştır. Bu uygarlıklar, günümüz Türkiye topraklarının kültürel zenginliğini oluşturur:
- Hititler: M.Ö. 1600-1200 yılları arasında hüküm süren Hititler, Anadolu'da büyük bir imparatorluk kurmuşlardır. Başkentleri Hattuşa (Çorum yakınları) olan Hititler, tarihin ilk yazılı antlaşması olan Kadeş Antlaşması'nı imzalamış ve demiri işlemekte ustalaşmışlardır.
- Frigler: M.Ö. 800-676 yılları arasında yaşamış olan Frigler, özellikle tarım, hayvancılık ve dokumacılıkta ileri gitmişlerdir. Başkentleri Gordion (Ankara yakınları) olan Frigler, efsanevi Kral Midas ile tanınır.
- Lidyalılar: M.Ö. 7. yüzyılda Batı Anadolu'da kurulan Lidya Krallığı, tarihte ilk kez parayı (sikke) kullanarak ticarette çığır açmıştır. Başkentleri Sardes olan Lidyalılar, zenginlikleriyle meşhurdurlar.
- Urartular: M.Ö. 9. yüzyılda Doğu Anadolu'da kurulan Urartu Krallığı, madencilik, kale yapımı ve sulama kanalları inşa etme konusunda oldukça ileri gitmişlerdir. Başkentleri Tuşpa (Van) olan Urartular, günümüze ulaşan etkileyici kaleler bırakmışlardır.
- İyonyalılar: M.Ö. 1200'lerden itibaren Batı Anadolu kıyılarında şehir devletleri kuran İyonyalılar (Milet, Efes gibi), bilim, felsefe ve sanatta önemli atılımlar yapmışlardır. Thales, Pisagor gibi düşünürler bu topraklarda yetişmiştir.
Mezopotamya Uygarlıkları
Mezopotamya, "iki nehir arası" anlamına gelir ve Fırat ile Dicle nehirleri arasındaki bereketli topraklara verilen addır. Bu bölge, insanlığın ilk büyük medeniyetlerine ev sahipliği yapmıştır:
- Sümerler: M.Ö. 4000'li yılların sonlarında Mezopotamya'da ortaya çıkan Sümerler, tarihin bilinen ilk şehir devletlerini (Ur, Uruk, Lagaş) kurmuşlardır. Yazıyı (çivi yazısı), tekerleği, takvimi ve ilk hukuk kurallarını icat ederek insanlığa büyük bir miras bırakmışlardır.
- Akadlar: M.Ö. 2334'te Sümer şehir devletlerine son veren Akadlar, tarihin ilk imparatorluğunu kurmuşlardır. Kral Sargon önderliğinde Mezopotamya'da güçlü bir devlet olmuşlardır.
- Babilliler: M.Ö. 18. yüzyılda Mezopotamya'da güçlenen Babilliler, ünlü Kral Hammurabi döneminde ilk yazılı kanunlardan biri olan Hammurabi Kanunları'nı oluşturmuşlardır. Babil Kulesi ve Asma Bahçeleri gibi mimari yapılarla da tanınırlar.
- Asurlular: M.Ö. 2000'li yılların başlarında Kuzey Mezopotamya'da kurulan Asurlular, güçlü orduları ve geniş imparatorluklarıyla bilinirler. Başkentleri Ninova'da dünyanın ilk kütüphanelerinden birini kurmuşlardır.
Bu uygarlıklar, tarihin tozlu sayfalarından günümüze uzanan köprüler kurarak, modern dünyamızın temellerini atmışlardır. Onların mirası, bugün bile hayatımızın birçok alanında etkisini göstermektedir.