Besin Çeşitleri ve Görevleri
Beslenme sırasında vücuda alınan yiyecek ve içeceklere besin denir. Alınan besinin kaynağına göre beslenme grubu ikiye ayrılır:
- Bitkisel Beslenme: Üretici canlılar olan bitkilerin tüketilmesidir. Meyve, sebze, yaprak ve tohum gibi besinler bu gruba girer.
- Hayvansal Beslenme: Tüketici canlıların yenmesidir. Et, süt, yumurta ve bal gibi besinler bu gruba girer.
Su, madensel tuzlar, protein, yağ ve vitaminler hayvansal ve bitkisel besinlerde ortak olarak bulunabilirken şeker ve nişasta sadece bitkisel besinlerde bulunur.
Enerji verici besinlerin hücrede yakılma sırası karbonhidratlar, yağlar ve proteinler şeklindedir. Enerji oluşturma sırası ise yağlar, proteinler ve karbonhidratlar şeklindedir.
Besin Grupları
- Karbonhidratlar: Karbon, hidrojen ve oksijen elementlerinden oluşmuştur. Hücrelerde enerji üretmede şekerler öncelikle kullanılır. Glikoz, nişasta, selüloz ve glikojen çeşitleri bulunur.
- Yağlar: Karbon, hidrojen ve oksijen elementlerinden oluşmuştur. En küçük yapıtaşı yağ asidi ve gliseroldür. Vücudun ısı yalıtımını sağlar, hücre zarının, hormon ve vitaminlerin yapısına katılır.
- Proteinler: Karbon, hidrojen, oksijen ve azot elementlerinden yapılmıştır. En küçük yapıtaşı amino asitlerdir. Süt, et ve yumurtada bol miktarda bulunur. Hücrelerin ve vücudun temel yapıtaşıdır.
- Vitaminler: Organların çalışma düzenini etkileyerek vücudun direncini artırırlar. Sindirilmeden kana karışırlar ve enerji verici olarak kullanılmazlar. A, D, E, K vitaminleri yağda eriyip vücutta depolanırken, B ve C vitaminleri suda eriyip vücutta depolanmaz.
- Mineraller: Canlılarca tabiattan hazır olarak alınır ve sindirilmeden kana karışırlar. Kemiklerin, dişlerin oluşmasında, kasların kasılmasında, sinirlerde uyartıların iletilmesinde ve enzimlerin çalışmasında görev yapar.